Kamuoyunda en düşük emekli maaşı ne kadar olacak sorusuna cevap aranırken, daha da düşük hatta en az maaş alan bir kesim var ki neredeyse, hiç hatırlanmıyor. Dul, yetim ve engelliler. En düşük emekli maaşından da asgari ücretten de düşük hatta üçte biri kadar maaş alan dul, yetim ve engelliler, bu zor hayat koşullarında nasıl yaşar? Nasıl geçinir?

2026 yılına girdiğimiz soğuk ve karlı kış günlerinde asgari ücretin üçte biri kadar bile maaş alamayan dul, yetim ve engelli ne kadar maaş alacak? Birlikte bakalım. 2026 yılı Ocak ayında, memur maaş katsayısında yapılan düzenleme ile 65 yaş ve üzeri olarak bilinen yaşlılık aylığı, engelli ve evde bakım yardımı, çocuklar için ödenen Sosyal Ekonomik Destek (SED) ödemelerinde de artış olduğu açıklandı.

Sosyal yardım ödemesinde ağır silikozis hasta aylığı 11 bin 840 TL’den 14 bin 42 TL’ye, 65 yaş ve üzeri yaşlılık aylığının 5 bin 390 TL’den 6 bin 393 TL’ye çıktığı görülüyor. Ayrıca yüzde 40-69 arası engel oranı olan vatandaşa verilen aylık 4 bin 302 TL’den 5 bin 103 TL’ye, yüzde 70 ve üzeri engel oranına sahip vatandaşa verilen aylığın da 6 bin 454 TL’den 7 bin 655 TL’ye çıktığı anlaşıldı. SED ödemelerinde, çocuk başına olan desteğin ise 8 bin 198 TL’den 9 bin 723 TL’ye yükseldiği ve Evde Bakım Yardımı için yapılan ödemelerin ise 11 bin 702 TL’den 13 bin 878 TL’ye çıktığı görülüyor.

2026 yılı Ocak ayında vefat eden kişinin eşi ve çocuklarına ödenecek maaşlar da asgari ücretin çok çok aşağısında kalıyor. Ölen sigortalının çocuğuna ödenecek yetim maaşı yaklaşık 4 bin 735 lira olurken, ölen kişinin eşine ödenecek dul maaşı yüzde 50 hisse payında, yaklaşık 9 bin 468 liraya yükseldi. Ölen kişinin çocuğu yoksa eşine ödenecek dul maaşı ise yüzde 75 hisse payında, yaklaşık 12 bin 340 liraya artırıldı.

Bugün markete gittim ve limonun kilosu 119 TL olmuş. 129 TL bir mandalina ve portakalın kilosu. Yeni yıla yeni zamlarla girdik. Mutfak masrafı, elektrik, su, doğalgaz bir de vatandaş kirada oturuyorsa, nasıl yaşar? Temel gıda maddelerine bakıyorsun meyvenin kilosu, 100 liradan başlıyor. Kuru bakliyat alsa yine aynı. Bir sıcak çorba da pişiremiyor.

Temel gıda maddelerini bile bu maaşlarla vatandaş nasıl alacak? Beslenme ve barınma en temel sorun olarak karşımızda duruyor. En düşük emekli maaşını da geride bırakan ve içimizi acıtan bir durum var ki yetim, dul, engelli ve yaşlılık aylığı alan vatandaşın dramı.

En düşük engelli aylığı 5 bin 103 lira, en düşük yetim maaşı 4 bin 735 lira, en düşük dul maaşı 9 bin civarı ve 65 yaş aylığı ise daha da acı, 6 bin 393 lira ile bir ay geçinmeye mecbur kalıyorlar. Elektrik, su, telefon, doğalgaz, internet faturasını bile ödemeye en düşük yetim ve engelli maaşı yetmiyor. 

Geçenlerde konuştuğum bir tanıdığım; babasını kaybettiğini, annesinin dul maaşı aldığını, ablasının da boşanıp çocuğuyla baba evine döndüğünü, bir kardeşi daha olduğunu ve çalışmadığını, bir tek oturdukları evin kendilerinin olduğunu söyledi.

Bu ay eve gelen faturaları topladım. Elektrik, su, doğalgaz, internet ve 1 cep telefonu fatura toplamının 6 bin 500 lira olduğunu hesapladım. Eğer hanedeki diğer cep telefonu faturalarını da eklersem, toplamı 10 bini aşıyor. Bir engelli, dul, yetim ve 65 yaş üzeri vatandaş, günümüzde faturayı ödeyecek kadar bile maaş alamıyor…

Vatandaşın faturaları ödediğini düşünürsek, temel gıda maddelerini alacak gücü kalmıyor, Ayrıca kirada oturuyorsa, sosyal güvencesi de yoksa, üzerine sağlık sorunları ve ilaç masrafı da katlanırsa, zorlu ekonomik süreçte vatandaş ne yer? Ne içer? Nasıl yaşar?

Sert kış mevsiminde vatandaşın pişireceği sıcak bir çorbası, faturayı ödeyecek gücü, pazar, manav, markete gidip temel alım gücünü destekleyen bir ücret düzenlemesi yapılabilmesi, ihtiyaçtan öte bir zorunluluk olarak görülüyor.

Kira fiyatlarının 20 bini aştığı ağır yaşam koşullarında, emekli, engelli, yetim, dul, 65 yaş üzeri vatandaş hayata nasıl tutunur? Yok mu bir çaresi…Bu vatandaşlar da asgari düzeyde bir yaşamı hak etmiyor mu? Bu kesimin de seslerine kulak verilmeli, unutulmamalı. Taleplerinin bir çözüme kavuşturulması umuduyla…(Ekonomim)