Yeniden değerleme oranının etkileri
19 Kasım 2020 Perşembe
Yeniden değerleme müessesesi vergi mevzuatımızdan, enflasyon düzeltmesi müessesesinin kabulü ile birlikte, 1.1.2004 tarihi itibariyle kaldırılmıştır.
Yeniden değerleme oranının etkileri
HUKUKA GÖRE

Yeniden değerleme oranının etkileri

Bumin DOĞRUSÖZ
bumin.dogrusoz@dunya.com

Yeniden değerleme müessesesi vergi mevzuatımızdan, enflasyon düzeltmesi müessesesinin kabulü ile birlikte, 1.1.2004 tarihi itibariyle kaldırılmıştır. Ancak pek çok kanunda, tarife, oran, miktar yahut tutarların endekslenmesinde yeniden değerleme oranı kullanıldığından Kanunda, Maliye Bakanlığı’nın her yıl yeniden değerleme oranını belirleyerek ilan etmesine ilişkin düzenleme korunmuştur (Vergi Usul Kanunu mük. md. 298/B).

Burada Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yetkisi “bağlı yetki”dir. Özünde bu oranın ne olacağı kanunla belli edilmiş, bakanlığa sadece bu oranı ilan etme yetkisi verilmiştir. Kanuna göre yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre Üretici Fiyatları Genel Endeksi’nde (ÜFE) meydana gelen ortalama fiyat artış oranıdır.

Türkiye İstatistik Kurumu, 2021 yılında uygulanacak çeşitli oran, tarife, ceza gibi endekslenmiş değerlerin belirlenmesine esas olacak yeniden değerleme oranının temeli olan, Ekim ayındaki 12 aylık ortalamalara göre Yİ-ÜFE’yi 3.11.2020 günü açıkladı. TÜİK’in açıkladığı ekim ayı yurt içi üretici fiyat endeksinin on iki aylık ortalama değerine göre belirlenen yeniden değerleme oranı yüzde 9.11 oldu. Buna göre Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın da bu oranı esas alarak, bir Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2020 yılı yeniden değerleme oranını %9.11 olarak ilan etmesi bekleniyor.

Bu oran 2021 yılında uygulanacak pek çok vergi, bazen istisna, harç, ceza tutarlarının belirlenmesinde rol oynayacağı gibi yargılama usulünde de görevli mahkemenin, kesinleşecek veya istinaf yahut temyiz edilebilecek kararların belirlenmesindeki ölçüte de kaynaklık edecektir. Bu oranın etkileyeceği bazı önemli düzenlemeleri, aşağıda sıralayalım istedik.

Mesken kira gelirlerine 2020’de 6 bin 600 TL olarak uygulanan istisna tutarı ile işyerinde yemek vermeyerek ücretlilerine yemek bedeli ödeyen işverenlerin bu bedellerden 2020 yılında istisna tuttukları 23 TL’lik istisna tutarı, 2021 yılında %9,11 fazlası ile uygulanacaktır. Gelir vergisi tarifesinin gelir dilim tutarları da % 9,11 oranında artacaktır.

Veraset ve İntikal Vergisi’nde istisnalarla birlikte matrah dilim tutarları da %9.11 artacaktır. Buna göre 2020 yılında mirasçı füruğ ve eş için ayrı ayrı 306 bin 603 TL olarak uygulanan istisna tutarı 2021 yılında 334 bin 534 TL’ye yükselecektir.

Motorlu araç sahiplerince ödenecek motorlu taşılar vergisi ve maktu damga vergisi tutarları, pasaport, ehliyet, yargı harcı gibi maktu olarak belirlenmiş pek çok harç tutarı % 9,11 oranında artacaktır.

Vergi Usul Kanunu’nda yer alan pek çok had veya tutar da yeniden değerleme oranından etkilenmektedir. Örneğin nihai tüketicilere yapılan satışlarda fatura yerine yazar kasa fişi veya perakende satış fişi verebilme sınırı da artacak. Bu sınır halen 1.400 TL olarak uygulanmaktadır. Yine aynı şekilde mükelleflerin aldıkları iktisadi kıymet bedellerini amortismana tabi tutmaksızın doğrudan gider yazabilmelerine ilişkin sınır da aynı şekilde yükselecektir.

Vergi Usul Kanunu’nda maktu tutar olarak belirlenmiş cezalar % 9,11 oranında artıyor. Belge düzenlememe, defterlere kanunla belirlenen sürelerde kayıt yapmama, vergi kimlik numarası kullanmama, ikaza rağmen aracı durdurmama, muhasebe standartlarına uymama ve daha pek çok fiilin cezası 2021 yılında zamlı olarak uygulanacak.

Emlak vergileri de 2020’de zamlanacaktır. 2020 yılının matrah belirlenmesine ilişkin genel dönem olmaması dolayısıyla, artış yeniden değerleme oranının yarısı oranında, yani % 4.55 oranında olacaktır. Ancak taşınmaz değerlerinin bu orandaki artışı, bazı taşınmazları Şubat ayında değerli konutlar vergisinin konusuna sokabilir. Buna dikkat etmek gerek.

Yeniden değerleme oranı, sadece vergi mevzuatındaki düzenlemeleri etkilemiyor, başkaca mevzuatlara da etkiliyor. Örneğin trafik cezaları, İş Kanunu ve Sendikalar Kanunu uyarınca kesilen idari para cezaları, Ticaret Kanunu’na göre kesilen cezalar, Rekabet Kurulu’nca uygulanan para cezalarının tutarları da 2021 yılında yeniden değerleme oranı oranında artıyor.

YMM’ler tarafından yapılan tam tasdik ve KDV iade tasdik işlemlerinde, alt firma karşıt incelemesine tabi tutulması gereken had da, 2021 yılında artacak. Yıllık KDV iadelerinde geçerli asgari iade tutarının belirlenmesinde de yeniden değerleme oranı etkili olmaktadır. Kurumlar vergisi veya gelir vergisi beyannameleri ile muhtasar ve KDV beyannamelerinin SMMM’lere imzalattırılmasına ilişkin hadler de her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak tespit edilmektedir.

Siyasi Partiler Kanunu’nun 66 ve Ek 6. maddesi uyarınca, bir siyasi partiye aynı yıl içinde yapılabilecek ayni veya nakdi bağışın toplam tutarı da her yıl yeniden değerleme oranında artmaktadır.

Bu hadlerin 2021 yılında yeniden değerleme oranında artırılmış tutarlar Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her yıl olduğu gibi genel tebliğlerle kamuya duyurulmaktadır. Önümüzdeki günlerde bu tebliğler (böyle diyorsak da bu tebliğler genellikle aralık ayının son günlerinde) peş peşe yayınlanacak ve dolayısıyla yaşamın ve üretimin maliyeti yaklaşık %9.11 oranında artacaktır.

Ancak kanunlarda yeniden değerleme oranında artış öngörülen düzenlemelerin hemen hemen hepsinde Cumhurbaşkanı’na ilgili tutar, had veya tarifenin daha düşük oranda artmasına veya ilgili tutar, had veya tarifenin aynı kalmasına yol açacak şekilde takdir yetkisi tanınmıştır. Bu nedenle 2021 yılında uygulanacak vergi mevzuatına ilişkin had, tarife, sınır veya oran konusunda, Cumhurbaşkanlığı Kararları ile Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımlayacağı genel tebliğleri izlemekte yarar vardır. (Dünya)
Açış Konuşması; Ali Haydar Tunç (İSMMMO Başkan Yardımcısı), Moderatör ; Halim Bursalı (İSMMMO Y.K.Ü), Konuşmacılar ; Yalçın Sütütemiz-(İstanbul TESMER Eğitmeni) ve Mücahit Yılmaz - (İstanbul TESMER Eğitmeni "Yapılandırmada Dikkat Edilecek Hususlar ve İstihdam Teşvikleri"
Kısa çalışma ödeneği başvuruları uzatıldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan . . .
Gelir İdaresi özelgeleri, vergi cezası ve gecikme faizine karşı koruma sağlıyor. Aynı nitelikli özelgeler sadece özelgenin verildiği değil . . . .
Borç yapılandırması mı, vergi affı mı, kapsamı ne olacak, matrah artırımı olacak mı, varlık barışını kapsayacak mı gibi pek çok tartışma geride kaldı.
Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık %23,11, aylık %4,08 arttı. Sanayinin dört ana sektöründen imalat endeksi yıllık %25,04 arttı.
Son dakika haberine göre, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca Türkiye'nin günlük koronavirüs tablosunu açıkladı.
“Vergi İncelemeleri Kapsamında Tek Düzen Hesap Planı ve 7256 Sayılı Kanun” konulu webinar,e Zoom Uygulaması üzerinden gerçekleştirildi.
27 Kasım 2020 tarihinde Resmi Gazete’de 1 Seri No.lu Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına . . .
Konya SMMMO Başkanı Abdil Erdal, Mali Müşavirlere arabuluculuk. . . . .
T.C. Merkez Bankası Döviz Kurları (2020 -2019 -2018 - 2017 - 2016 - 2015 - 2014 ve Diğer Yılları İçerir)
DÜNYA için özel bir yazı kaleme alan TÜRMOB Genel Başkanı Emre Kartaloğlu, TBMM'nin arabuluculuk konusunda . . .
Varlık Barışı, yararlananlara ciddi vergisel avantajlar sağlayan, işletmelerin mali yapısını düzelten, belli başlı mali ve finansal sorunları çözen . . .
İnsanoğlu ölümlüdür, yani varlığı bir süre sonra son bulur. İnsanoğlunun yarattığı ekonomik aktivitenin kendi hayatıyla . . . .
Şirketim beni pandemiyi bahane ederek 2+2 ücretsiz izne çıkarttı. Ancak ben ücretsiz izinde olduğum dönemde . . .
7256 sayılı Kanun kapsamında Gümrük Alacaklarının Yeniden Yapılandırılmasına ilişkin tebliğ 27 Kasım 2020 gün ve 31317 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Otomatik bilgi değişimi, varlık barışı ile vatandaşlar için sorun olmaktan çıkartıldı. Ancak gurbetçiler için düzenleme yapılmadı.
Genel sokağa çıkma kısıtlaması Geldi. Cumartesi Pazar Tam Gün Evden Sokağa Çıkma Yasağı Getirildi.