Vergide Zaman Aşımı ve Zaman Aşımını Durduran Haller
07 Mayıs 2022 Cumartesi
Özge Özgüroğlu
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 113. Maddesi zaman aşımını; sürenin geçmesi nedeni ile vergi alacağının ortadan kalkması olarak tanımlamıştır.
Vergide Zaman Aşımı ve Zaman Aşımını Durduran Haller

Avukat 
Özge Özgüroğlu

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 113.  Maddesi zaman aşımını; sürenin geçmesi nedeni ile vergi alacağının ortadan kalkması olarak tanımlamıştır.

Tarh zaman aşımı ve tahsil zaman aşımı olmak üzere Türk vergi hukukunda 2 çeşit zaman aşımı bulunmaktadır.

Vergi Usul Kanununun;

20. maddesi “Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden idari muameledir.” Hükmüne ,

114. Maddesi ise “Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.” Hükmüne amirdir.

Görüldüğü üzere vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesine rağmen bu beş yıllık süre içerisinde TARH EDİLMESİ ve ayrıca mükellefe TEBLİĞ EDİLMESİ  lazım gelmektedir. Aksi halde yani tarh ve tebliğ işlemlerinin süresi içerisinde yapılmaması halinde vergi borcu zaman aşımına uğrayacaktır.

Üstelik yasa maddesinin düzenleme şekli gereği de mükellefin zaman aşımı itirazında bulunmasına gerek olmaksızın resen nazara alınması lazım gelmektedir.

Beş yıllık tarh zaman aşımı süresi Vergi Usul Kanununun kapsamındaki bütün vergiler için geçerli olmakla birlikte, emlak vergisi ile veraset ve intikal vergisi gibi bazı vergiler için özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Vergi ziyaı cezasında da cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu yılı izleyen yılbaşından itibaren 5 yıllık zaman aşımı süresi bulunmaktadır.

Özel usulsüzlük cezalarında zaman aşımı ise usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yıl başından itibaren 5 yıldır.

Usulsüzlük cezalarında  tarh zaman aşımı ise usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yıl başından itibaren 2 yıldır.

Ancak işlenen usulsüzlük vergi ziyaı cezasının kesilmesini de gerektiriyorsa bu takdirde zaman aşımı süresi 2 yıl olmayıp 5 yıl olacaktır. Bu süreler içerisinde ceza ihbarnamesinin mükellefe tebliğ edilmemesi halinde ceza zaman aşımına uğrayacaktır.

Tarh zaman aşımını durduran ve kesen haller de Vergi Usul Kanununda düzenlenmiştir.;

114. Maddesinin 2. Fıkrası uyarınca vergi dairesinin matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurması halinde vergi zaman aşımı duracaktır. Ayrıca Vergi Usul Kanununun 13. Maddesinde yer alan mücbir sebeplerin varlığı halinde de yine zaman aşımı duracaktır. Durma süresi 114/2 gereği olan halde 1 yıl ile sınırlı iken mücbir sebebin varlığı halinde ise mücbir sebep ortadan kalkıncaya kadar devam edecektir.

Tarh zaman aşımını kesen ise tek bir hal bulunmakta olup bu da Vergi Usul Kanunu 374. Madde uyarınca ceza ihbarnamesinin tebliği halidir. Bu durumda zaman aşımının durması halinden farklı olarak kesilme ile birlikte bu tarihten önce işlemiş süreler silinmiş olacaktır.

Verginin tahsiline yönelik zaman aşımı süresi ise buraya kadar anlattıklarımızdan farklı olarak Vergi Usul Kanununda değil 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda düzenlenmiştir;

Madde 102 uyarınca amme alacağı yani vergi borcu vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrayacaktır.

Zaman aşımının kesilmesine ilişkin haller 103. Maddede düzenlenmiştir. 

Buna göre;

1. Ödeme,

2. Haciz tatbiki,

3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat,

4. Ödeme emri tebliği,

5. Mal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesi,

6. Yukarıdaki 5 sırada gösterilen muamelelerden her hangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurumlar mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılması,

7. İhtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince bozma kararı verilmesi,

8. Amme alacağının teminata bağlanması,

9. Kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi,

10. İki amme idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme idaresine borcun ödenmesi için yazı ile müracaat edilmesi.

11. Amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek üzere müracaatta bulunulması ve/veya ödeme planına bağlanması. Kesilmenin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zaman aşımı yeniden işlemeye başlar. Zaman aşımının bir bozma kararıyla kesilmesi halinde zaman aşımı başlangıcı yeni vade gününün rastladığı; amme alacağının teminata bağlanması veya icranın kaza mercilerince durdurulması hallerinde zaman aşımı başlangıcı teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği tarihin rastladığı; takvim yılını takip eden takvim yılının ilk günüdür.

Zaman aşımı Madde 104 uyarınca borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya terekesinin tasfiyesi dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan bulunmadığı hallerde ise duracaktır.

Zaman aşımına uğramış bir vergi borcu için mükelleften vergi dairesi tarafından ödeme yapılması istenemeyecekse de unutulmamalıdır zaman aşımından sonra mükellefin rıza en yapacağı ödemeler de kabul olunacaktır.
37- Divan Başkanı Ziya Disanlı Mali Müşavirler Umut Hareketi Grubu Adına Konuşmalarını Yapması İçin Tahir Cihan Çelik' i Kürsüye Davet Etti.
REKLAM ALANI
Retaj Royal İstanbul Hotelde Düzenlemiş Olduğu İftar Yemeğine Davetlisiniz.
MMMB Derneği Kadıköy şubesi 27.04.2022 tarihinde Bostancı The Green Park hotelde düzenleceyeceğimiz iftar yemeğimize katılımlarınızdan mutluluk duyacağız.