Vergi cezalarının ödenmesi ve kalkması-yanılma, görüş değiştirme
17 Kasım 2022 Perşembe
Vergi Usul Kanunu’nun ceza hükümlerine göre kesilen vergi cezaları Kanun’un 368’nci maddesinde belirtildiği üzere ödeme ile kalkar.
Vergi cezalarının ödenmesi ve kalkması-yanılma, görüş değiştirme
VERGİNİN GÜNDEMİ

Vergi cezalarının ödenmesi ve kalkması-yanılma, görüş değiştirme

Akif AKARCA / Dr.Mehmet ŞAFAK

Vergi Usul Kanunu’nun ceza hükümlerine göre kesilen vergi cezaları Kanun’un 368’nci maddesinde belirtildiği üzere ödeme ile kalkar. Cezayı ortadan kaldıran nedenlerden biri de kanunun 369’uncu maddesinde hükme bağlanan yanılma halidir. 368.nci maddeye göre, Vergi Cezaları:

Cezaya karşı vergi mahkemelerinde dava açılmamışsa dava açma süresinin bittiği tarihten başlayarak bir ay içinde ödenir…

Cezaya karşı dava açılmışsa, vergi mahkemesinin mükellef aleyhine kararı üzerine vergi dairesince düzenlenecek ihbarnamenin ilgiliye tebliğ tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir.

Vergi mahkemesi kararına karşı Danıştay’a başvurulmuşsa kesinleşen Danıştay kararının mükellefe tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Yanılma ve görüş değiştirmeye ilişkin VUK’un 369’uncu madde düzenlemesi şöyledir.’ ’Yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin bir içtihadın değişmiş olması halinde vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz.

Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların genel tebliğ veya sirkülerde değişiklik yapmak suretiyle görüş ve kanaatini değiştirmesi halinde, oluşan yeni görüş ve kanaate ilişkin genel tebliğ veya sirkülerin yayınlandığı tarihten itibaren geçerli olup, geriye dönük olarak uygulanamaz.

Şu kadar ki, bu hüküm yargı mercileri tarafından iptal edilen genel tebliğ ve sirküler için uygulanmaz.

Bu gün yazımızda 369’uncu madde hükmüne ilişkin olarak açıklama ve değerlendirmeler yapmaya gayret edeceğiz.

Yanılma
369’uncu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hallerin mevcudiyeti halinde, vergi cezasının kesilmemesinin yanı sıra, gecikme faizi hesaplanmaması da ön görülmüştür. Mükellef veya vergi sorumlusunun yetkili makamlardan aldığı yazılı izahata (özelgeye) uygun işlem yapmasından sonra verilen izahatın yanlış olduğunun ortaya çıkması veya bir hükmün uygulama tarzına ilişkin içtihadın değişmiş olması halinde, mükellef adına tarhiyat yapılırsa vergi ziyaı cezası kesilmez; gecikme faizi de uygulanmaz.

Yanılmadan söz edebilmek için aşağıdaki iki husustan birinin gerçekleşmesi gerekir.

Yetkili makamlar mükellefin kendisine yazı ile yanlış bilgi vermiş olmalıdır. Bir başka kişiye aynı konuda verilmiş yazılı izahata göre uygulama yapılmış olması durumunda ceza kesilir ve gecikme faizi alınır.

Bir hükmün uygulanma tarzı yetkili makamların görüş ve kanaatini değiştirmiş veya bu hükme ait içtihadın değişmiş olması gerekir.

Bu şartlardan birinin varlığı ceza kesilmesine engel olur. Ancak, sayılan bu iki şartın dışında bir durum söz konusu olursa hatalı uygulama yapılmış sayılacağından ceza kesilir.

Yetkili Makam
Mükellefe yazıyla yanlış bilgi veren yetkili makamların hangi kurumlar olduğu kanunda tek tek sayılmış değildir. İlgili konuya göre belirlemek gerekir. Bununla beraber vergi uygulamaları konusunda bilgi ve belge temin ettikleri vergi daireleri, Gelir İdaresi Başkanlığı, defterdarlıklar ile vergilemeye etkili kararlar alabilen diğer kamu kurumları yetkili makamlardır. Sosyal Güvenlik Kurumu gibi…

Yetkili makamların görüş değiştirmesi
Vergi kanunlarının uygulanması konusunda yetkili makamların görüş değiştirmesi halinde de ceza kesilmeyecektir. Yetkili makamların vergileme ile ilgili konularda görüş değiştirmesi genel tebliğler ve sirkülerlerde değişiklik yapmaları suretiyle gerçekleşir. Bu durumda, oluşan yeni görüş ve kanaatin genel tebliğ veya sirkülerin yayınlandığı tarihten sonra geçerli olacağı kanunda belirtilmiştir.

Dava konusu edilerek yargı mercilerince iptal edilen genel tebliğ ve sirkülerler ise iptal kararlarının geçerlik kazandığı tarihe kadar geriye yürütülür.

Yetkili makamların görüş değiştirmesini, aynı konuda daha önce verilen bir görüşün sonradan yazı ile değiştirilmesi şeklinde anlamak gerekir. Daha önce tarhiyat veya açıklama yapılmamış bir hususta ilk defa görüş bildirilmesi veya mukteza verilmesi halinde yanılmadan söz edilmez.

İçtihadın değişmesi
Yargı organlarının daha önce verdikleri ve istikrar kazanmış kararlarını daha sonra değiştirmeleri halinde de ceza kesilmez. İlk derece mahkemelerinin kararları üzerine Danıştay’da farklı dairelerden farklı kararlar çıkması dolayısıyla Danıştay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu birleştirme kararı vermektedir. Birleştirme kararı sonrası içtihat değişikliği mümkün görünmemektedir.

İçtihat değişikliğinden söz edebilmek için daha önce verilen kararların nihai karar niteliğini taşıması ve aynı konuda verilmiş kararlar olması gerekir. Henüz kesinleşmemiş veya temyiz aşaması sonlanmamış davalarda ilk derece mahkemelerinin vermiş olduğu kararlar içtihat niteliğinde değildir. Aksi halde ilk derece yargı organlarının mükellef lehine sonuçlanan davalarda, temyiz mahkemelerince verilen ilk derece yargı organlarının kararının bozulması yönündeki kararlar üzerine ceza kesilmesi mümkün olmaz.

Öte yandan, içtihat değişikliği gerekçesiyle vergi daireleri ceza kesilmemesine kendiliğinden karar vermemektedir. İçtihat değişikline ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca genellikle iç genelgeyle vergi dairelerine talimat verilmektedir.(Ekonomim)
REKLAM ALANI
7- Uyumsoft Yetkilisi Esin Çatıkkaş, Uyumsoft Olarak Vermiş Oldukları Hizmetler Hakkında Bilgi Vermek İçin Kürsüye Davet Edildi.
REKLAM ALANI
Tekirdağ Sosyal Güvenlik İl Müdürü Fatma Derya ALAN, Sosyal Güvenlik Kurumu “2022 Yılı Bilgilendirme ve Rehberlik Faaliyetleri” . . .
Okurlara yararlı olabileceği inancı ile her ay, bir önceki ayın önemli ve pek çok mükellefi ilgilendirebilecek özelgelerinin özetlerini yayınlama . . .
04.01.1961 tarih ve 213 sayılı VUK’un 359’uncu maddesinde vergisel işlemler yönünden kaçakçılık suçları hüküm altına alınmıştır. Buna göre . .
Vergi hatalarının düzeltilmesiyle ilgili Ağustos ve Eylül aylarında altı makale yazdım. Birinci makalede genel olarak mevzuatı özetleyip bir . . .
2022 yılı sona yaklaşırken işletmelerimiz ve kurumlarımızın alacaklarının tahsil edilebilme risk derecesini değerlendirmeleri, gerçek
Bazı yasal düzenlemelerin uygulamasına baktıkça, insanlarımız bunlardan yararlansın diye mi yoksa yararlanmasın diye mi çıkarıldığını . . .
9 Kasım 2022 tarih ve 32008 sayılı Resmi Gazete’de “7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde . . .
TÜRMOB bilindiği gibi ülkedeki mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerin üye oldukları bir birliğin adı
Ücretli çalışanlar için vergi diliminde tarife tartışmalarına son vermek için, ücretlilere farklı, diğer 6 gelir unsurlarına ise ayrı beyanname . . .
2022 yılı için % 122,93 (yüz yirmi iki virgül doksan üç) olarak tespit edilmiştir.
Bilindiği üzere Türmob seçimleri 7 yönetim çağdaş, 2 yönetim meslekte birlik üyesi ile sonuçlanmıştı.
Tüm Öğretmenlerimizin 24 Kasım Öğretmenler Günü Kutlu Olsun... İktisadi Dayanışma Haber Ajansı
Hazine ve Maliye Bakanlığı, ekim ayı Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşme Raporu'nu açıkladı. Ekim ayında bütçe gelirleri, geçen yılın aynı . . .
Konya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nın üyelerine ve stajyerlerine yönelik eğitim faaliyetleri, “Yeniden Değerleme ve Vergi . . . .
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 48’inci maddesi uyarınca “Bu kanuna göre vergisi ödenmeden veya eksik ödenerek yurda sokulan . . . .