Her geçen gün yeni gelen bir telefon ya da haberle, yakın çevremiz ve arkadaşımızın işten çıkarıldığını, ücretsiz izne evlerine gönderildiği haberini alıyoruz. Günümüzde yaşanan ekonomik istikrarsızlık ve alım gücünün düşmesi, kiraların artmasıyla işverenin de maliyetleri karşılamayıp, işçinin de maaşını ödeyemediğine ve çalışanı bir süre evlerine gönderdiğini görüyoruz.

Ücretsiz izin, iş yaşamı açısından hem işçi hem de işvereni bağlayan bir durum. İş Kanunu’nda belirtilen ekonomik kriz, doğum, askerlik ya da sağlık gibi nedenlerle işe bir süre ara verilmesine olanak tanınabiliyor.

Ücretsiz izinde; her adımın yazılı olması ve işçiyle iletişime geçilerek, kanuna uygun olarak hareket edilmesi her iki taraf için de önem arz ediyor.

İşçiye, bu süreçte işini kaybetmeden belirli bir süre ara verme olanağı sunuluyorken, işveren açısından ise maliyetlerini geçici süre azaltma imkânı da sağlanmış olabiliyor. İş ilişkisi tamamen bitmiyor ve geçici bir süreliğine durduruluyor.

İşveren ve işçi arasındaki iş ilişkisinde, bir mola dönemi olarak görülen bu uygulama, doğru yönetilirse işçiyi korurken işverenin de sürekliliğini sağlayabilir. İşe geçici süreliğine ara verilen bu dönemde, her iki tarafın da yasal sorumluluğunu yerine getirmesi, işçinin sigorta, tazminat hakkının korunması açısından önemli bir etkendir.

Geçen aylarda yakın bir arkadaşım aradı. Özel sektörde bir şirkette çalışıyordu. Şirketin, ekonomik sebeplerle zor durumda olduğunu belirterek, işveren tarafından evlerine gönderildiğini, ne maaş ne de kıdem tazminatını alamadığını söyledi. Kirada oturduğunu, arkadaş dosttan borç alarak geçinmeye çalıştığını, hayatının her geçen gün zorlaştığını ve iş bulamadığını da dile getirdi.

Bir başka özel sektörden yine bir arkadaşım da benzer zorluklar yaşadığını anlatarak; “ Şirket zor durumda. Ekonomik nedenlerden dolayı çalışanları çıkartıyorlar. Beni ücretsiz izne ayırarak eve gönderdiler. Haklarımı alacak mıyım? Maaş da alamadım. Evde oturup bekliyorum. Kredim var. Kendi ihtiyaçlarım için de cebimde beş kuruşum kalmadı” diyerek endişesini anlattı. Ayrıca sözlerine, işverenin haklarını vereceğini de ekledi.

İşçinin ücretsiz izne çıkarılmasıyla ilgili işveren gerekçelerini belirtmelidir. Ücretsiz izne çıkarma döneminde, işçi ücret de alamıyor. Yasal olarak ücretsiz izin uygulaması; işveren ve işçi arasında anlaşma sağlanarak, işçinin rızası alınarak geçerli olabiliyor.

Ücretsiz izinle işçi, belirli bir süre maaş alamayacağı gibi sigorta primi de işveren tarafından yatırılmıyor. Ücretsiz izinde geçirilen süre, işçinin kıdem tazminatını da etkileyen bir süreç. Ücretsiz izinde başka bir işte de çalışamayacak olan işçinin, bu dönemlerde geçen süreleri kıdem hesabında dikkate alınmadığı gibi emeklilik hesabına da dâhil edilmediğinden, sigorta prim günü eksik kalabiliyor. Emeklilik günleri işlenmeyen işçiyi gelecekte zor günler bekliyor.

İşçi, ekonomik açıdan sıkıntılı olan günlerde büyük bir belirsizlikle karşı karşıya kalabiliyor. Ev kirası, mutfak masrafı,  pazar alışverişi için bu süreçte tek kuruş maaş da alamayan işçi için sıkıntılı bir durum. Bu insan ne yer, ne içer, nasıl yaşar, ekonomik sıkıntıya nasıl katlanır?

Ücretsiz izin sürecinde; işçiyi de koruyacak, işçinin asgari düzeyde geçimini sağlayacak, bu durumun gelecekte emekliliğini, kıdemini de etkileyeceği düşünüldüğünde; yaşanılan bu zor süreçte, işçiye yarınını garantiye alan bir hayat standardının, gelecekte yasal zeminde bir güvenceyle sağlanması umuduyla…(Ekonomim)