Şirketlere sürpriz düzenleme: Asgari kurumlar vergisi!
24 Haziran 2024 Pazartesi
Kurban bayram öncesi TBMM’ye verilmesi beklenen Torba Yasa Teklifi, son anda alınan bir kararla bayram sonrasına bırakıldı. Teklifin bu . . ..
Şirketlere sürpriz düzenleme: Asgari kurumlar vergisi!
VERGİ KURDU

Şirketlere sürpriz düzenleme: Asgari kurumlar vergisi!

Abdullah TOLU

24 Haziran 2024 Pazartesi

Kurban bayram öncesi TBMM’ye verilmesi beklenen Torba Yasa Teklifi, son anda alınan bir kararla bayram sonrasına bırakıldı. Teklifin bu hafta içinde TBMM’ye verilmesi bekleniyor.

Torba Yasa Teklifi’nde, yeni ve mevcut maddelerde değişiklik öngören çok sayıda düzenleme yer alıyor. Son günlerde bu düzenlemelerin birçoğu yazılı ve görsel medyada yer almaya başladı. Gerek bu yayınlar gerekse Hazine ve Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek’in yaptığı açıklamalardan, kamuoyunun beklediği “önemli mahiyetteki” birçok düzenlemenin kapsamdan çıkarılarak, ek çalışmalar yapılması amacıyla bir süreliğine ertelendiği anlaşılıyor. Örneğin, tapuda gerçek satış bedeline geçiş, emlak vergisi ve tapu harcının gerçek satış bedeli üzerinden alınması, özellikle büyükşehirlerde basit usulde vergilendirme ve esnaf muaflığının kaldırılması, borsadaki alım - satım işlemlerinden sağlanan kazançların vergilendirilmesi ve borsadaki işlemlerden borsa işlem vergisi alınması gibi…

Özellikle yerel seçimler ile depremin yarattığı maliyetlerin karşılanmasına yönelik olarak hazırlanan Torba Yasa Teklifi’ndeki düzenlemelerden, 400 – 500 milyar TL civarında ek vergi geliri elde edilmesi bekleniyor.

Torba Yasa Teklifi’ndeki çok sayıda önemli düzenleme yer alıyor. Bunlar arasında en önemlisi ise, 2024 yılında 1 milyon 164 bin şirketi ilgilendiren ASGARİ KURUMLAR VERGİSİ düzenlemesi!

Asgari kurumlar vergisine neden ihtiyaç duyuldu?

2023 yılı sonu itibariyle 1.143.344 kurumlar vergisi mükellefi bulunuyor.

Maliye’nin 2023 hesap dönemi kurumlar vergisi beyannameleri üzerinde yaptığı analize göre, 1.143.344 kurumlar vergisi mükellefinin yaklaşık yarısının zarar ya da matrahsız beyanname verdiği, bu mükelleflerin 5,7 trilyon TL gibi bir bilanço karı, 60 trilyon TL hasılatı olduğu tespit edildi.

Bu kadar yüksek hasılat ve kara göre ödenecek vergi çıkmaması veya zarar beyan edilmesi oldukça ilginç! Tabi bunun haklı gerekçeleri de olabilir. Örneğin, yüksek faiz oranıyla borçlanmak, döviz kredisi kullanılması, teşvik belgeli yatırımlarda indirimli kurumlar vergisi uygulaması, KKM istisnası gibi. Ayrıca, giderek artan kayıt dışılık ve vergi ödememe alışkanlığının artması da işin başka bir boyutu. Kamuoyunda da sıkça tartışılan bu konulardan hemen herkes oldukça rahatsız. Sadece bu nedenlerle, son dönemde akademisyenler ve vergi uzmanlarınca servet vergisi ve vergi sistemimizde daha önce uygulanan vergi güvenlik önlemlerinin geri getirilmesi hususu tartışılmaya ve önerilmeye başlandı.

Maalesef vergi sistemimizde vergi güvenlik müessesesi olarak adlandırılan pek çok düzenleme geçmişte yürürlükten kaldırıldı, yani şu an için bir iki düzenleme hariç herhangi bir vergi güvenlik müessesesi bulunmuyor. Oysa birçok ülkede vergi güvenlik müessesesi olarak adlandırılan çok sayıda düzenleme var ve uygulanıyor. Örneğin, bazı AB ve OECD ülkelerinde asgari kurumlar vergisi uygulanıyor.

Gelinen son noktada, gerek bütçe gelirleri içerisindeki dolaysız (doğrudan) vergi payının artırılması gerekse kurumlar vergisi mükelleflerinin en az yarısının beyannamelerini zarar ya da matrahsız olarak vermeleri, bir “vergi güvenlik müessesesi” olarak bazı AB ve OECD ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de asgari kurumlar vergisi (minimum tax base) düzenlemesini gündeme getirdi.

Torbadaki asgari kurumlar vergisi düzenlemesi nasıl?

Torba Yasa Teklifi ile, bazı AB ve OECD ülkelerinde olduğu gibi ülkemizde de asgari kurumlar vergisi (minimum tax base) uygulamasının getirilmesi öngörülüyor.

Teklif edilen düzenlemeye göre; asgari kurumlar vergisi; 

- Tahakkuk eden kurumlar vergisi,

- İndirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının yüzde 10’u olarak hesaplanan asgari vergi

- Beyan edilen hasılatın yüzde 2’si (Banka ve finans kurumlarında aktif toplamının yüzde 2’si) matrah kabul edilerek yüzde 10 oranında hesaplanan asgari verginin,

yüksek olanından az olamayacak.

Yani, asgari kurumlar vergisinin hesabına iki farklı kriter getiriliyor: Birincisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’u, ikincisi ise, beyan edilen hasılatın %2’sinin (Banka ve finans kurumlarında aktif toplamının %2’si) %10’u.

Dolayısıyla, şirketlerin kendi beyanlarına göre hesapladıkları kurumlar vergisi;

- İndirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’u olarak hesaplanan asgari vergiden veya

- Beyan edilen hasılatın % 2’si (Banka ve finans kurumlarında aktif toplamının %2’si) matrah kabul edilerek % 10 oranında hesaplanan asgari vergiden

düşük olamayacak,  düşükse,  yüksek olanı o yıl için hesaplanan kurumlar vergisi olarak kabul edilecek.

Asgari vergi nedeniyle fazladan ödenecek verginin hesabı!

Konuyu basit bir örnekle anlatmak gerekirse; bir şirketin 2025 yılı net satışları 100 milyar TL., ticari bilanço karı 10 milyar TL, istisna toplamı 5 milyar TL, indirimler toplamı ise 2 milyar TL olsun.

Asgari kurumlar vergisi uygulamasının yasalaşması durumunda mükellef kurumun ödemesi gereken kurumlar vergisinin hesabı şu şekilde olacak:

2025 HESAP DÖNEMİ NORMAL KURUMLAR VERGİSİ HESABI


Net Satışlar

 100 Milyar TL

Ticari Bilanço Karı

 10 Milyar TL

İstisna Toplamı

 5 Milyar TL

İndirim Toplamı

 2 Milyar TL

Kurumlar Vergisi Matrahı

 3 Milyar TL

Hesaplanan Kurumlar Vergisi

 750 Milyon TL

 

ASGARİ KURUMLAR VERGİSİ HESAPLAMALARI

Asgari Kurumlar Vergisi (1. Kritere Göre)

Net Satışlar

 100 Milyar TL

Net Satışların %2’si

(100 Milyar TL x %2)

 2 Milyar TL

Asgari Kurumlar Vergisi

(2 Milyar TL x %10)

 200 Milyon TL

Asgari Kurumlar Vergisi (2. Kritere Göre)

Ticari Bilanço Karı

 10 Milyar TL

Asgari Kurumlar Vergisi

(10 Milyar TL x %10)

 1 Milyar TL

 

2025 YILINDA ÖDENMESİ GEREKEN KURUMLAR VERGİSİ

Kurumlar Vergisi

 1 Milyar TL


Buna göre Şirket 2025 hesap dönemine ilişkin olarak 750 Milyon TL kurumlar vergisi ödeyecekken, asgari kurumlar vergisi hesabı ve kıyaslaması nedeniyle 1 Milyar TL yani fazladan 250 Milyon TL kurumlar vergisi ödeyecek.

Asgari Kurumlar Vergisinin kapsamına kimler girecek?  

Asgari kurumlar vergisinin kapsamına, kurumlar vergisi mükellefleri girecek. Yani,

- Sermaye şirketleri (anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumlar),

- Kooperatifler,

- İktisadî kamu kuruluşları,

- Dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler,

- İş ortaklıkları

Kurumlar vergisi beyannamelerini verirken asgari kurumlar vergisi hesabı da yapacaklar.

Asgari Kurumlar Vergisinden Kimler Daha fazla Olumsuz Etkilenecek?

Asgari kurumlar vergisi uygulamasından indirim ve istisnalar dolayısıyla az vergi ödeyen ya da hiç ödemeyen mükellefler, zarar etmesi nedeniyle kurumlar vergisi matrahı oluşmayan mükellefler olumsuz etkilenecek. Çünkü, asgari kurumlar vergisinin en önemli amacı, istisna ve indirimler dolayısıyla oluşan vergi erozyonunun etkisinin azaltılması, indirim ve istisnalar üzerinden az da olsa kurumlar vergisi alınmak istenilmesi.

Hasılat esaslı asgari verginin mahsup imkanı olacak mı?

Torba Yasa Teklifi’nde, hasılat esas alınarak alınmış asgari kurumlar vergisinin, mükellefler tarafından takip eden beş hesap dönemi boyunca asgari vergi üzerinde ödenmesi gereken kurumlar vergisinden mahsup edilmesi öngörülüyor.

Bu olumlu bir düzenleme!

Yeni işe başlayanlara asgari vergi uygulanacak mı?

Torba Yasa Teklifi’nde, yeni işe başlayan kurumlar vergisi mükellefleri için, işe başlanılan dönem dahil 3 vergilendirme dönemi asgari vergi uygulanmaması öngörülüyor.

Yatırım teşvik belgesi alanlar için özel bir durum var mı?

Evet, var!

Teklifte, Torba Kanunun yayımı tarihinden önce yatırım teşvik belgesi alanlar için bu kazanca isabet eden tutarla sınırlı olmak üzere, asgari kurumlar vergisi oranının yüzde 10 değil, yüzde 5 olarak uygulanması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanına verilen bir yetki var mı?

Var, Teklifte, Cumhurbaşkanına, öngörülen oranları artırma ve azaltma yetkisi veren bir düzenleme yer alıyor.

Ne zaman yürürlüğe girecek?

Torba Yasa Teklifi ile, asgari kurumlar vergisi uygulamasına 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere başlanılması öngörülüyor. Yani, asgari kurumlar vergisi düzenlemesi, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere Torba Kanunun Resmi Gazete’de yayım tarihinde yürürlüğe girecek.

Ne kadar bir hasılat elde edilmesi bekleniyor?

Maliye, asgari kurumlar vergisinden 2025 yılı için ilave 90 milyar TL ek gelir bekliyor. Bize göre,  bu tutarın 140 Milyar TL’nin altına düşmesi söz konusu değil.

Asgari kurumlar vergisi ile ilgili merak edilen sorular!

Asgari kurumlar vergisi ülkemiz için yeni bir düzenleme değil, daha önce 1992-1999 yılları arasında da uygulandı.

Her ne kadar teklif metni tam olarak netleşmese de, yeni asgari kurumlar vergisi ile ilgili cevabı merak edilen çok sayıda soru işareti var. Düzenleme henüz teklif aşamasında olduğundan, aşağıda belirtilen hususların da yasalaşma sürecinde dikkate alınmasında fayda görüyoruz:

1- Asgari kurumlar vergisi hesabında geçmiş yıl zararlarının mahsubuna izin verilecek mi?

2- Asgari kurumlar vergisinin hesabında brüt satışlar mı yoksa net satışlar mı dikkate alınacak?

3- Kriterler belirlenirken cirosu yüksek fakat karlılığı düşük (akaryakıt, otomotiv vb.) şirketlerin durumu dikkate alınacak mı? Alınacaksa bu şirketler için farklı kriterler veya farklı bir oran belirlenecek mi?

4- Ek vergide olduğu gibi bazı indirim ve istisnalar veya mükellefler/sektörler kapsam dışı bırakılacak mı?

5- Maliye, ek vergide depremin yarattığı harcamaların finansmanını gerekçe göstererek Anayasa Mahkemesi’ni ikna etmişti. Asgari kurumlar vergisi uygulamasının Anayasa’nın 73. Maddesine aykırı olduğu iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine götürülmesi ihtimalinin yüksek olması gözönüne alındığında, idare nasıl bir haklı gerekçe ortaya koyacak?

6- Asgari kurumlar vergisi geçici vergi dönemlerinde uygulanacak mı? (Ekonomim)
REKLAM ALANI
6- İç Ticaret Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı Serdal Yeğen; Meslek Mensuplarından Gelen Soruları Yanıtladıktan Sonra Moderatör İstanbul SMMM Odası Başkan Yardımcısı Mahmut Şahin Katılımcılara ve Konuklara Teşekkür Ederek Bir Daha ki Etkinliklerde Buluşmak Üzere Semineri Sonlandırdı.
REKLAM ALANI
Üyelerimizin ve Stajerlerimizin Katılacağı Geleneksel Aşure Etkinliğimize Davetlisiniz.
TÜRMOB ve Meslek odalarımızı yönetenlere sesleniyoruz.
Limited şirketlerde sermaye payı, ortakların kanunen devretme hakkı bulunan bir malvarlığı kalemi olarak ortaya çıkıyor. Ancak, devir süreci . . .
Yeni vergi paketleri tartışılırken asıl gözden kaçan noktaların hatırlatılması ve izah edilmesi gerekmektedir. Vergi tevkifatı, asgari gelir vergisi . . .
TSK içindeki cemaatçi bir cuntanın, (yargı, emniyet, MİT ve bürokrasi içinde örgütlenmiş destekçileriyle birlikte) hükümete darbe yaparak . . . . .
İş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtiyari arabuluculuk ile sözleşmenin sonlandırılması fesih gibi değil, ikale sözleşmesi gibi . . . . . .
3201 sayılı Kanun’a göre Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin . . .
SPK ya tabii şirketlerin dahi Bilançoları zaman zaman ek süre ile tamamlanmaktadır.
Vergi yasalarında kapsamlı değişiklik içeren ancak henüz Meclis’e sunulmayan yasa teklifinde yer alacak olan “ticari kazanç elde eden . . . . .
Milli Savunma Bakanlığı, 2024 yılının ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarını 217 bin 871 TL olarak belirledi.
Özel sektör işçi ve işveren tarafını ilgilen­diren kıdem tazminatında yaşanan so­runlar, son 20 yılda neredeyse dört yılda bir hükümet . . . . .
Bilindiği üzere, vergi kanunları hükümleri uyarınca 31.12.2023 tarihli bilançolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olup . . . .
YÖK Başkanı Erol Özvar, devlet üniversitelerindeki ikinci öğretim programlarının kapatıldığını açıkladı.
Siz sahiden enflasyonun düşürülebileceğine inanıyor musunuz? Uzun süredir yaptığım saha ziyaretlerinde, yurt gezilerinde, organize sanayi . . . .
Türkiye yeni vergi kanununa kilitlenmişken torbadan başka bir şey çıktı. AK Parti Meclis grubuna 5 Temmuz 2024 tarihinde bir kanun teklifi sunuldu.
Bu köşede zaman zaman, yorumda sınırla, kanunlarda yer alan şekli şartların esası ne ölçüde etkilediğiyle ilgili makaleler yazıyorum.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) düzenleme hazırlıkları süren. . . . . .
9. Yargı Paketi nihayet Meclise sunuldu. Son yılların yasama pratiğine bakıldığında, iktidar kanadından gelen torba kanun tekliflerinin hızla . . .