SGK asgari işçilik uygulaması ve risklerine dikkat!
12 Ocak 2024 Cuma
Asgari işçilik uygulaması, kısaca Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) kayıt dışı istihdamla mücadelede kullandığı bir yöntem olup,
SGK asgari işçilik uygulaması ve risklerine dikkat!
VERGİ PORTALI

SGK asgari işçilik uygulaması ve risklerine dikkat!

Celal ÖZCAN

Asgari işçilik uygulaması, kısaca Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) kayıt dışı istihdamla mücadelede kullandığı bir yöntem olup, “ölçümleme”, “ön değerlendirme”, “asgari işçilik araştırması”, “asgari işçilik incelemesi” gibi isimlerle uzun yıllardır devam etmektedir. 

Bu yöntemde, SGK ihale konusu işler, uluslararası anlaşmalara göre yapılan projeler, inşaat konusu işler, yap-işlet, yap-işlet-devret, kamu-özel işbirliği (PPP) modelleriyle yapılan işlerde iş bitiminde belli kriterlere ve belli hesaplama yöntemlerine göre asgari işçilik kontrolü yapmaktadır.

Aşağıda ana hatları ile asgari işçilik uygulamasının nasıl yapıldığı açıklanmıştır.

İhale konusu işlerde asgari işçilik uygulaması

Öncellikle 5510 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatla yapılan düzenlemelerle kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamındaki kuruluşlar, kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar ihale yolu ile yaptırdıkları her türlü işleri üstlenenleri ve bunların adreslerini on beş gün içinde Kuruma (SGK) bildirmekle yükümlü tutulmuşlardır.

Bu çerçevede, yukarıda sayılan kurum ve kuruluşların ihale mevzuatına göre yaptırdıkları işlerde SGK tarafından asgari işçilik hesaplaması yapılmaktadır.

- Hesaplama yapılırken öncelikle ihale konusu işin başlangıç ve bitiş tarihleri tespit edilmekte ve işin başlangıç tarihi ile kesin kabulün ya da noksansız geçici kabulün yapıldığı tarihe kadar SGK’ya bildirilmiş olan işçilik miktarları dikkate alınmaktadır.

- İhale makamı tarafından yükleniciye ödenen Katma Değer Vergisi hariç, malzeme fiyat farkı ve akreditif bedeli dâhil toplam hak ediş tutarına, iş için tespit edilen asgari işçilik oranı %25 eksiltilerek uygulanmaktadır.  

- Hesaplama sonucunda çıkan bildirilmesi gereken işçilik matrahı, işveren tarafından ihale konusu iş süresince SGK'ya bildirilen işçilikten fazla ise, çıkan fark işçilik tutarı işverene tebliğ edilmektedir.

- İşverence borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşmekte ve işlemler sonuçlandırılmaktadır.

- Borcun ödenmemesi veya itiraz edilmesi halinde SGK’nın denetim elemanlarınca (işverence istenmesi halinde SSMM/YMM’ler tarafından) inceleme yapılmakta ve denetim sonucu düzenlenecek rapora göre işlemler sonuçlandırılmaktadır.

- Sonuçta, ihale konusu işten dolayı fark işçilik dahil borcun olmaması veya hesaplanan fark prim borcunun ödenmesi üzerine ihale makamınca teminat iadesine esas olmak üzere SGK tarafından işverene 'ilişiksizlik belgesi' verilmektedir.

Özel nitelikteki inşaat işlerinde asgari işçilik uygulaması

Aynı şekilde, gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği haiz olmayan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan/yaptırılan özel nitelikteki inşaat işleri ile ilgili olarak iş bitiminde SGK tarafından asgari işçilik hesaplaması yapılmaktadır.

- Özel nitelikteki inşaatlar ile ilgili asgari işçilik hesaplaması yapılırken işin başlangıç ve bitiş tarihleri tespit edilmekte ve işin başlangıç tarihi ile bitiş tarihine kadar SGK’ya bildirilmiş olan işçilik miktarları dikkate alınmaktadır.

- SGK Müdürlükleri tarafından yapılan asgari işçilik araştırmasında inşaat maliyetine SGK tarafından yayımlanan tebliğ ile belirlenen asgari işçilik oranı %25 eksiltilerek uygulanmaktadır.

- Bina maliyeti; belediyeler, valilikler ve ruhsat vermeye yetkili diğer makamların vermiş olduğu inşaatın ruhsatnamesinde yazılı bulunan, ruhsatname yoksa SGK denetim elemanlarınca tespit edilecek yüzölçümü ile birim maliyet bedelinin çarpımı suretiyle bulunan tutar üzerinden hesaplanmaktadır.

- Özel nitelikteki inşaatlar ile ilgili yapı müteahhidi işverenlerin, bu bina inşaatı işyerinden dolayı borcunun olmaması halinde işverene 'ilişiksizlik belgesi' verilmektedir.

- Özel bina inşaatları ile ilgili SGK tarafından düzenlenecek olan “ilişiksizlik belgesi” yapı kullanma izin belgesi alınabilmesine imkan sağlamaktadır.

Asgari işçilikte yapılan hatalar ve ortaya çıkan riskler

İşyerinin, varsa alt işverenlerin çalıştırdığı işçilerin tamamı kayıtlı çalışmış olsalar dahi iş bitiminde yapılacak olan “asgari işçilik kontrolünde” aşağıdaki nedenlerle eksik işçilik borcu ile karşılaşılabilmektedir.

- İşçilerin ücretlerinin (sigorta primine esas kazançlarının) gerçek ücret yerine daha düşük seviyeden gösterilmesi,

- Ay içinde tam çalışmış işçilerin prim gün sayılarının 30 gün yerine daha düşük (Örneğin, 10 gün, 15 gün gibi) gösterilmesi,

- SGK’nın belirlediği işçilik oranının işe uygun olmaması,

- Bina inşaatlarında yapı grubu ve sınıfının hatalı belirlenmesi,

- İşyeri dosyasının hatalı açılması

- İşin büyük bölümünün alt işveren kaydı olmayan üçüncü kişilere faturalı yaptırılması,

- Alt işveren olmayan üçüncü kişilerden alınan malzemeli işçilik ve sırf işçilikli faturaların SGK asgari işçilik mevzuatının aradığı kriterleri taşımaması,

- Alt işverenlerle yapılan sözleşmelerin hatalı olması ve rücu hükümlerinin bulunmaması

Sonuç olarak; ihale konusu işler, uluslararası anlaşmalara göre yapılan projeler, inşaat konusu işler, yap-işlet, yap-işlet-devret, kamu-özel işbirliği (PPP) modelleriyle yapılan işlerde büyük miktarlarla asgari işçilik borcuyla karşı karşıya kalınmaması,  ihale makamlarına verilmiş olan kesin teminat mektuplarının geri alınması veya resmi mercilerden yapı kullanma izin belgesi alınması konusunda sorun yaşanmaması için asgari işçilik mevzuatına uygun işlem yapılması, bununla ilgili bir takip ve kontrol sistemi kurulması, gerekli durumlarda asgari işçilik mevzuatında uzmanlaşmış profesyonellerden destek alınmasında fayda vardır.(Ekonomim)
REKLAM ALANI
6- Eğitmen SMMM İlker Esin "Vergi Usul Kanunu (VUK) Kapsamında Enflasyon Muhasebesi" (Mali Müşavir Gözüyle Mizan Üzerinden Örneklerle Sunumlarını Tamamladıktan Sonra Zaman Zaman Gelen Soruları Yanıtladı.
REKLAM ALANI
2023 takvim yılına ait yıllık gelir vergisi beyannamesi 1 Mart – 1 Nisan 2024 (31 Mart 2024 tarihinin hafta sonuna rastlaması nedeniyle) . . . . .
TÜİK'e göre şubatta aylık enflasyon yüzde 4,53 olurken, yıllık enflasyon yüzde 67,07'ye yükseldi. ENAG yıllık enflasyonu yüzde 121,98 olarak hesapladı.
Gazetemizde 19 Şubat’ta yayınlanan “Kaynana Vergisi” ve 27 Şubat’ta yayınlanan “Misafir Vergisi” köşe yazılarım gerek kamuoyunda . . . .
Vergi uygulamalarında Eurobondlar devlet tahvili ve Hazine bonosu gibi değerlendirilebilir Eurobondların alım-satımından doğan . . . .
Değer artışı kazancı için yapılan gayrimenkul alım ve satımından elde edilen gelirin vergilendirilmesi gerekiyor.
Menkul sermaye iradına göre, belirlenen bazı durumlarda mükelleflerin yıllık Gelir Vergisi beyanname zorunluluğu bulunuyor.
İşverenlerin İş Kanunu bakımından yükümlü oldukları hususlardan birisi de herhangi bir işçinin işten ayrılması durumunda; işçinin yaptığı . . . .
Gelir vergisi beyan dönemi bugün başlıyor. Beyanname verecekler için, işte pratik bazı bilgiler.
Gelir Vergisi Kanunu’na göre, gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Kanuna göre mahiyetlerine göre gelir unsurları; ticari kazanç,
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumu, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenmiş olmakla birlikte . . . .
Belirli bir tutarın üzerinde gelir elde edenler ile sporculara 2019’da çıkarılan kanun ile beyanname zorunluluğu getirildi.
TÜRMOB Genel Başkanı Emre Kartaloğlu, 1-7 Mart Muhasebe Haftası dolayısı ile bir mesaj yayımladı:
(2024- 2023 - 2022 - 2021 - 2020 -2019 -2018 - 2017 - 2016 - 2015 - 2014 ve Diğer Yılları İçerir)
1-7 Mart Muhasebe Haftası’ çerçevesinde düzenleyeceğimiz etkinliklerimize katılımınızı bekleriz…
Gelir Vergisi Matrahından İndirilecek Hayat/Şahıs Sigorta Primleri Rehberi Yayınlandı