MEVZUATIN İÇİNDEN
Kurumlar sürdürülebilirlik sürecine hazır mı?
Talha APAK
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından hazırlanarak 17 Ocak 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan “Sürdürülebilirlik Denetim Yönetmeliği” gereği “sürdürülebilirlik” denetiminin usul ve esasları düzenlenmiştir.
Buna göre denetim; 6102 sayılı Kanun kapsamında, 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve diğer ilgili mevzuat hükümleri uyarınca veya ihtiyari olarak denetime tabi tutulan sürdürülebilirlik raporunda yer alan açıklamalarla ilgili konularda yapılır.
Kurumsal sürdürülebilirlik
Son yıllarda sürdürülebilirlik raporlaması, iş dünyası başta olmak üzere geniş kitleler tarafından artan bir ilgiyle takip edilmektedir. Günümüzde yaşanan iklim değişikliği, küresel ısınma ve doğal kaynakların tükenmesi gibi sorunlar, işletmelerin performanslarını değerlendirmelerinde çevresel, sosyal ve yönetişimle ilgili risk ve fırsatların da dikkate alınmasını ve bunların finansal raporlara yansıtılmasını önemli hale getirmiştir.
Kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması, günümüzde yatırımcılar ve paydaşlar için kurumsal şeffaflığın ve çevresel, sosyal ve yönetişim kalitesinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Kullanıcılar için işletme faaliyetlerinin sonuçlarına ilişkin önemli bir bilgi kaynağı olan bu raporlar, işletmelerin şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından değerlendirilmelerine olanak tanımaktadır. Finansal tabloların tamamlayıcısı olarak kabul edilen sürdürülebilirlik raporları işletmelerin faaliyetlerini tüm yönleriyle anlama ve işletmelerin sürekliliğine dair bilgi edinilmesine yönelik aslî kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaktadır.
Bu husus işletmeler içinde geçerli olup, işletmelerin uzun vadeli değer yaratmak amacıyla çevresel, sosyal ve yönetişim faktörlerini faaliyetlerine ve karar süreçlerine entegre etmeleri gerekmektedir. Bu doğrultuda, kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması, işletmelerin uzun vadeli başarılarını ve sürdürülebilir büyümelerini sağlamada kritik bir rol oynamaktadır.
Günümüzde Avrupa Birliği başta olmak üzere çoğu ülkede gönüllülük esasına dayalı olarak işletmelerin %98’i sera gazı, yönetişim, sosyal ve diğer çevresel unsurlar başta olmak üzere çeşitli konularda raporlama yapmaktadır. Sürdürülebilirlik raporlamasının artan önemiyle birlikte başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere çeşitli ülkelerde ilgili düzenlemelerle kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin zorunlu uygulamaya gidilmiştir.
KGK; uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını belirlemeye ve yayımlamaya, gerektiğinde değişik işletme büyüklükleri ve sektörler itibarıyla farklı düzenlemeler yapmaya yetkili kılınmıştır. Söz konusu yetki çerçevesinde, işletmelerimizin uluslararası alanda rekabet gücünü artırmak, paydaşlar ve yatırımcıların karar vermesini kolaylaştıracak amaçlanmıştır.
KGK tarafından, belirli büyüklüğe sahip işletmelerimiz öncülüğünde başlayacak kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasında TSRS’lerin uygulama kapsamına ilişkin Kurul Kararına göre, “Hadlere Tabi Olan İşletmeler Listesi” başlıklı listede yer alan ve Karar metnindeki eşik değerlerden herhangi ikisini üst üste iki yıl sağlayan işletmeler 01/01/2024 tarihinden itibaren kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması hazırlamakla mükellef tutulmuştur.
Sürdürülebilirliğe ilişkin güvence denetimi
Teknolojik gelişmeler; ülkeleri, ekonomileri, finansal piyasaları ve işletmeleri birbirlerine yakınlaştırmakta ve bu hızlı değişimle birlikte paydaşların denetimden beklentileri de değişmektedir. Günümüzde, bağımsız denetimin yanı sıra farklı konularda Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması, Güvence Denetimi, Sürdürülebilirlik Güvence Denetçileri Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Uzmanlığı Teşvikler ve Eğitimler ve güvence hizmetleri talep edilmeye başlanmış ve bu durum sürdürülebilirlik alanında güvence hizmetinin doğmasına neden olmuştur.
Çevre, sosyal ve yönetişim hususlarında ortaya çıkan sürdürülebilirlikle ilgili risk ve fırsatların işletmelerin finansal yeterliliğine yönelik olası etkilerinin açıklandığı sürdürülebilirlik raporlarının doğru ve güvenilir bilgiyi sunması yatırımcıların alacakları kararlar açısından önem arz etmektedir. Raporlarda sunulan bilgilerin güvenilir olması ise raporun geçerliliğini ve değerini artırmakta olup, söz konusu güvence ancak bağımsız üçüncü taraflar eliyle yürütülebilecek güvence denetimleri sayesinde mümkün olmaktadır.
Öte yandan, işletmelerin güvence denetimi yaptırmaya yönelik gönüllü uygulamaları, tüm paydaşların güvenilir ve karşılaştırılabilir bilgiden mahrum olmalarına ve kaynak aktarımının sağlıksız şekilde yapılması sonucuna yol açabilir. Bu nedenle finansal raporlamada olduğu gibi sürdürülebilirlik raporlamasında da zorunlu güvence denetimi uygulamasına geçişle birlikte, doğru ve güvenilir bilgiye ulaşılmasında önemli bir adım atılmış olacaktır.
İşletmeler tarafından hazırlanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlarına yönelik güvence denetimleri öncelikle gönüllü uygulamalarla başlamış olsa dahi, başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere çeşitli ülkelerde zorunlu uygulamaya gidilmektedir ve başlangıçta sınırlı güvence sağlanması ve zamanla yerini makul güvenceye bırakmasına yönelik düzenlemeler yapılmaktadır. Bu kapsamda, ülkemizde sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin güvence denetimleri zorunlu hâle getirilerek, güvence denetimlerinin sınırlı güvence ile başlamasına karar verilmiştir.
Uygulayıcı ve sorumlu kurum KGK
Uzun yıllardır kapsamdaki şirketlerin bağımsız denetim kriterlerini belirleyen, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını denetleyen KGK, alanında başarısını ispatlamış önemli bir kurumumuzdur. Sürdürülebilirlik konusunda da önemli görev üstlenen KGK tarafından son olarak, 16-17 Haziran 2025 tarihlerinde İstanbul Finans Merkezi İstanbul Konferans Salonu’nda Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) kapsamında yer alan şirketlere yönelik önemli bir çalıştay düzenlenmiştir.
KGK, ayrıca konuyla ilgili çalışmalarını yoğunlaştırarak çok sayıda karar yayınlamış, eğitimler vermiş, sınavlar yapmış, sürdürülebilir denetçilik yetkisi kazanmış denetçilere yetki belgesi vermiştir. Konuyla ilgili işletmeler başta olmak üzere, sürdürülebilirlik denetçi yetkisi almış veya alacak olacak denetçilerin KGK’nın internet sayfasında yayımlanan konuyla ilgili kararları yakından takip etmesinde fayda vardır. (Dünya)