Kredi Kullanımında ve Kefalette Eşin Rızası
Av.Özge Özgüroğlu
Gündelik yaşam içinde en sık sorulan sorulardan bir tanesi finans kuruluşlarından kredi kullanılması istendiğinde veya kefalet halinde evli çiftlerde diğer eşin muvafakatinin aranıp aranmayacağı dır.
1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girmiş olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. Maddesi “Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.” Şeklindedir.
Bu nedenle eşlerden birinin gayrimenkulü üzerine kısıtlama getirecek (ipotek) kredi kullanımı söz konusu olduğunda (konut kredisi) diğer eşin muvafakatinin olması gerekmektedir. Zira eş rızası olmaksızın alınan ipotekler, ileride muvafakati olmayan eşin açabileceği bir dava ile birlikte geçersiz hale gelebilir.
Gerçekten de benzer durumda açılmış olan bir dava sonunda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından aile konutu için tapuya mutlaka aile konutu şerhinin konulmasının gerekmediğine, bankanın muvafakat olmaksızın yaptığı işlemin geçersiz olduğuna karar verilmiştir. Kanun koyucunun amacının ailenin bütün olarak korunması olduğu, ailenin barınması konusunda malik olan eşin düşüncesiz davranışları ile ailenin ortada kalmasının önlenmesi olduğu bu nedenle iyi niyet iddiasının dahi dinlenemeyeceğini de belirtmiştir.
Şayet konut kredisi harici bir kredi kullanımı söz konusu ise örneğin; tüketici kredisi gibi bu durumda ise eş muvafakati aranmayacaktır.
Bir diğer önemli husus ise kefalet sözleşmeleridir;
Kullanılan kredi türünden bağımsız olarak eşin kefil olması halinde Türk Borçlar Kanunun 584. Maddesi uyarınca mutlaka diğer eşin yazılı muvafakatinin olması gerekmektedir.
Ancak bu hüküm ticari kredi kullanımlarında ticaret hayatında tıkanmalara yol açtığından aynı maddeye eklenen 2. Fıkrası ile istisna getirilerek;
Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler, mesleki faaliyetleri ile ilgili olarak esnaf ve sanatkarlar siciline kayıtlı esnaf veya sanatkarlar tarafından verilecek kefaletler, Kamu Sermayeli Bankalar Tarafından Yürütülen Faiz Destekli Kredi Kullandırılmasına Dair Kanun kapsamında kullanılacak kredilerde verilecek kefaletler ile tarım kredi, tarım satış ve esnaf ve sanatkarlar kredi ve kefalet kooperatifleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kooperatif ortaklarına kullandırılacak kredilerde verilecek kefaletler için eşin rızası aranmayacağı belirlenmiştir.
Son olarak belirtmek gerekir ki eşlerin görülmekte olan boşanma davaları dahi olsa sonuçlanana kadar yasa önünde evli kabul edildiklerinden yasanın gerektirdiği yerlerde muvafakat yine aranacaktır.