Mücbir sebep veya veri­len ek sürelere rağmen ihra­cat bedellerinin zamanında yurda getirilememesi halin­de ise 1567 sayılı Türk Pa­rasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun uyarınca yasal işlem başlatılmasını teminen ilgili Cumhuriyet savcılıklarına bildirimde bulunulur.

TCMB İhracat Genelgesi’nin 23’üncü maddesine göre; özel­liği olan ihracat süreleri saklı kalmak kaydıyla, ihracat bede­li dövizlerin (avans dâhil) fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi ve İhracat Bedeli Kabul Belge­si (İBKB) düzenlenmesi halin­de ihracat hesabı aracı banka nezdinde kapatılır. Peşin öde­me ve başka bir ödeme şekli­nin birlikte beyan edildiği du­rumlarda da peşin bedel dâhil ihracat bedelinin fiili ihraç ta­rihinden itibaren 180 gün için­de yurda getirilmesi halinde hesap kapatılır.

İhracat bedelinin yurda ge­tirme süresi dışında, ancak 5 iş günlük ihbar süresi içinde kabul edilmesi halinde, ihra­cat hesabı ilgili vergi dairesi­ne ihbar edilmeksizin kapatı­lır. İhbar sonrasında yapılan ödemelerde ise hesabın kapa­tılmasına ilişkin talepler doğ­rudan ilgili vergi dairesine ya­pılır. Uluslararası yaptırımlar kapsamında bankalarca ka­bul edilmeyen ihracat bedelle­ri nedeniyle İBKB düzenlene­memesi sonucu açık kalan he­saplar, ihtar süresi içinde ilgili banka yazısının ibrazı üzerine vergi dairelerince kapatılır.

Türk Eximbank ile Sigorta­cılık ve Özel Emeklilik Düzen­leme ve Denetleme Kurumu tarafından lisans verilen si­gorta şirketlerince ihracat kre­di sigortası kapsamına alınan bedellerin süresi içinde tahsil edilememesi halinde; söz ko­nusu bedelin ilgiliye ödendi­ğinin tevsiki şartıyla, ihracat hesapları bankalarca terkin edilerek veya vergi dairelerin­ce kapatılır. Finansal kiralama (leasing) yoluyla yapılan ihra­catta ise; sözleşme süresinin 180 günden uzun olması ve bu sürenin sonunda vadesi gelme­miş borçları da içermesi, ayrı­ca aylık kira bedelinin topla­mının 15.000 ABD doları veya karşılığını aşmaması halinde, kiralanan malın toplam değe­rine bakılmaksızın ihracat he­sabı kapatılır.

TCMB İhracat Genelgesi’nin 27’nci maddesine göre; mücbir sebep hallerinin varlığı halin­de, bu durum devam ettiği sü­rece altışar aylık dönemler iti­barıyla vergi dairelerince ek süre verilir. Mücbir sebep dı­şında kalan haklı durumlarda ise; altı aya kadar olan ek süre talepleri firmaların yazılı be­yanına istinaden üçer aylık dö­nemler halinde vergi dairele­rince değerlendirilir. Altı ayı aşan süre talepleri ise Bakan­lık tarafından incelenir.

Yurt dışından temin edile­cek mücbir sebep belgelerinin, dış temsilciliklerimizce veya Lahey Sözleşmesi hükümleri­ne göre onaylanmış olması ge­rekir. Resmî kayıtlarla tevsik edilebilen haklı durumlar da vergi dairelerince değerlendir­meye alınabilir. Verilen toplam 24 aylık ek süre sonunda müc­bir sebebin devam ettiğinin belgelenmesi halinde, açık ih­racat hesabının kapatılmasına ilişkin talepler Hazine ve Mali­ye Bakanlığı tarafından sonuç­landırılır.

TCMB İhracat Genelgesi’nin 29’uncu maddesine göre; ihra­cat hesabının ek süreler dâhil süresi içinde kapatılamaması halinde, açık hesap tutarı ara­cı banka tarafından 5 iş günü içinde ilgili vergi dairesine bil­dirilir. Vergi dairelerince, ihra­cat hesabının kapatılması için ilgililere ihbar tarihinden iti­baren 10 iş günü içinde 90 gün süreli ihtarname gönderilir. Bu süre içinde ihracat hesabının kapatılması veya mücbir sebep ya da haklı durumun belgelen­mesi gerekir.

İlgili genelge kapsamında­ki işlemlerden 90 günlük ih­tarname süresi ve ek süreler sonunda kapatılmayanlar için Vergi Dairesi Başkanlıkları ve­ya Vergi Dairesi Müdürlükle­rince Cumhuriyet Savcılıkla­rına 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun uyarınca yasal işlem başlatılmasını teminen bildi­rimde bulunulur ve Bakanlığa ihbara ilişkin bilgi verilir.

Vergi Dairesi Başkanlıkla­rınca veya Vergi Dairesi Mü­dürlüklerince Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkın­da 1567 Sayılı Kanun uyarın­ca yasal işlem başlatılmasını teminen ilgili Cumhuriyet Savcılıklarına bildirimde bulunulur. Ayrıca, ihbar yü­kümlülüğünü süresinde yerine getirmeyen bankalar hakkında da aynı şekilde yasal işlem baş­latılır.

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın 29.04.2026 tarihli ya­zısına istinaden, TCMB İhra­cat Genelgesi’ne Geçici Mad­de 4 eklenmiştir. Buna göre; 31/7/2026 tarihine kadar (bu tarih dâhil), İBKB veya Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenle­nen ihracat bedellerinin en az %35’inin belgeyi düzenleyen bankaya satılması uygulaması devam edecektir.

Söz konusu döviz tutarı, banka tarafından işlem gü­nünde geçerli olan TCMB dö­viz alış kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankasına satılır ve ilgili tutar banka nezdinde­ki hesaba aktarılır. Karşılığın­daki Türk lirası ise ihracatçıya ödenir. Düzenleme ile mevcut uygulamanın süresi uzatılmış olup, ihracat bedellerine iliş­kin döviz satış yükümlülüğü­nün 31 Temmuz 2026 tarihi­ne kadar aynı oranla devam edeceği netleşmiştir.

1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2023/5 sayılı Teb­liğ ile, yurt dışı kaynaklı dö­vizlerin Türk lirasına dönüşü­münde uygulanan destek süre­si uzatılmıştır. Esas itibarıyla %2 olan döviz dönüşüm des­teği, geçici düzenleme kapsa­mında %3 olarak uygulanma­ya devam edecek olup, 2026/8 sayılı Tebliğ ile, geçici mad­dede yer alan uygulama süresi uzatılmış ve %3 oranında uy­gulanan döviz dönüşüm des­teğinin 31/7/2026 tarihine kadar (bu tarih dahil) uygu­lanmasına devam edilmesi dü­zenlenmiştir. (Dünya)