Hakim ve bağlı şirket
12 Ekim 2020 Pazartesi
Türk Ticaret Kanunu’nun 195’inci maddesinde yer alan tanımlamaya göre; a) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketinin doğrudan veya dolaylı olarak; . . .
Hakim ve bağlı şirket
BİZE GÖRE

Hakim ve bağlı şirket

Veysi Seviğ
veysisevig@gmail.com

Türk Ticaret Kanunu’nun 195’inci maddesinde yer alan tanımlamaya göre;

1)

a) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketinin doğrudan veya dolaylı olarak;

►Oy haklarının çoğunluğuna sahipse veya,

►Şirket sözleşmesi uyarınca, yönetim organında karar alabilecek çoğunluğu oluşturan sayıda üyenin seçimini sağlayabilmek hakkına haizse veya,

►Kendi oy hakları yanında, bir sözleşmeye dayanarak, tek başına veya diğer pay sahipleri ya da ortaklarla birlikte, oy haklarının çoğunluğunu oluşturuyorsa,

b) Bir ticaret şirketi, diğer bir ticaret şirketini bir sözleşme gereğince veya başka bir yolla hakimiyeti altında tutabiliyorsa,

Birinci şirket hakim, diğer şirket bağlı şirkettir. Bu şirketlerden en az birinin merkezi Türkiye’de ise bu Kanundaki (Türk Ticaret Kanunu’ndaki) şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır.

2) Birinci fıkrada öngörülen haller dışında bir ticaret şirketinin başka bir ticaret şirketinin paylarının çoğunluğuna veya onu yönetebilecek kararları alabilecek miktarda paylarına sahip bulunması, birinci şirketin hakimiyetinin varlığına karinedir.

3) Bir hakim şirketin, bir veya birkaç bağlı şirket aracılığıyla bir diğer şirkete hakim olması, dolaylı hakimiyettir.

4) Hakim şirkete doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunan şirketler, onunla birlikte şirketler topluluğunu oluşturur. Hakim şirketler ana, bağlı şirketler yavru şirket konumundadır.

5) Şirketler topluluğunun hakiminin, merkezi veya yerleşim yeri yurt içinde veya dışında bulunan bir teşebbüs olması halinde de 195 ila 209'uncu maddeler ile bu Kanundaki (Türk Ticaret Kanunu’ndaki) şirketler topluluğuna ilişkin hükümler uygulanır. Hakim teşebbüs tacir sayılır. Konsolide tablolar hakkındaki hükümler saklıdır.

6) Şirketler topluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanmasında “yönetim kurulu” terimi limited şirketlerde müdürleri, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile şahıs şirketlerinde yöneticileri, diğer tüzel kişilerde yönetim organını ve gerçek kişilerde gerçek kişinin kendisini ifade eder.

Türk Ticaret Kanunu’nun 196’ncı maddesi “Pay ve oy oranlarının hesaplanması” ile ilgilidir. Şöyle ki;

►Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketindeki iştirakinin yüzdesi, ilgili (o) sermaye şirketindeki payının veya payların itibari değerleri toplamının, iştirak olunan şirketin sermayesine oranlanmasıyla bulunur. Sermaye şirketinin hem kendi hem de onun hesabına alınmış olup da üçüncü kişilerin elindeki kendi payları, hesaplamada o şirketin esas veya çıkarılmış sermayesinden düşülür (indirilir).

►Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketindeki oy hakkının yüzdesi, ticaret şirketinin o sermaye şirketinde sahip bulunduğu paylardan doğan kullanılabilen oy haklarının toplamının, sermaye şirketindeki kullanılabilir tüm oy haklarının toplamına oranlanmasıyla bulunur. Hesaplamada, sermaye şirketinin hem kendi hem de onun hesabına alınmış olup da üçüncü kişilerin elindeki paylarından doğan oy hakları düşürülür.

►Bir ticaret şirketinin bir sermaye şirketinde sahip olduğu paylar hesaplanırken ona bağlı şirketlerin sahip oldukları veya onun hesabına alınmış olup üçüncü kişilerin elindeki paylar da hesaba katılır.

Diğer yandan “Birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip bulunan sermaye şirketleri karşılıklı iştirak durumundadır.” (Madde: 197). Bu payların yüzdelerinin hesaplanmasında 196’ncı madde uygulanır. Anılan şirketlerden biri diğerine hakimse, ikincisi aynı zamanda bağlı şirket sayılır. Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri diğerine hakimse ikisi de bağlı ve hakim şirket kabul olunur.

197’nci madde (hüküm) hukukumuzda yenidir. Sermayenin sulandırılması (köpük sermaye) bilançonun geçerliliğinin duraksama yaratması gibi sorunları önlemesi amacına yöneliktir. Bu bağlamda da 197’nci madde karşılıklı katılmayı geçersiz saymamakta, fakat karşılıklı katılmanın hakimiyet ve çoğu kez karşılıklı hakimiyet ilişkisini kurarak bu durumdaki şirketlerin hakim ve bağlı şirketin yüküm ve sorumluluklarına tabi olacağını açıkça hükme bağlamakta ve sınırlamaları da içermektedir. Sınırlamalardan birisi 201’inci maddede yer almaktadır. Şöyle ki “Birbirlerinin paylarının en az dörtte birine sahip bulunan sermaye şirketleri karşılıklı iştirak durumundadır. Bu payların yüzdelerinin hesaplanmasında 196’ncı madde uygulanır. Anılan şirketlerden biri diğerine hakimse, ikincisi aynı zamanda bağlı şirket sayılır. Karşılıklı iştirak durumundaki şirketlerin her biri diğerine hakimse ikisi de bağlı ve hakim şirket kabul olunur.

►Bir teşebbüs, bir sermaye şirketinin sermayesinin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 5'ini, onunu, 20'isini, 25'ini, 33'ünü, 50'sini, 67'sini veya 100'ünü temsil eden miktarda paylarına sahip olduğu veya payları bu yüzdelerin altına düştüğü takdirde; teşebbüs, durumu söz konusu işlemlerin tamamlanmasını izleyen on gün içinde, sermaye şirketine ve bu kanunun (Türk Ticaret Kanunu) ile diğer kanunlarda gösterilen yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür. Payların yukarıda belirtilen oranlarda kazanılması veya elden çıkarılması yıllık faaliyet ve denetleme raporlarında ayrı bir başlık altında açıklanır ve sermaye şirketinin yönetim kurulu üyeleriyle yöneticileri de kendilerinin, eşlerinin, velayetleri altındaki çocuklarının ve bunların, sermayenin en az yüzde yirmisine sahip bulundukları ticaret şirketlerinin o sermaye şirketindeki payları ile ilgili olarak bildirimde bulunurlar. Bildirimler yazılı şekilde yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan olunur.

►Yukarıda birinci fıkrada öngörülen bildirim ile tescil ve ilan yükümlülüğü yerine getirilmediği sürece, ilgili paylara ait oy hakkı dahil, diğer haklar donar. Bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesine dair diğer hukuki sonuçlara ilişkin hükümler saklıdır. (Dünya)

►Hakimiyet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için bu sözleşmenin ticaret siciline tescil ve ilanı zorunludur (şarttır). Sözleşmenin geçersizliği, Türk Ticaret Kanunu ile diğer kanunlardaki şirketler topluluğuna dair yükümlülüklere ve sorumluluklara ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel olmaz.
Açılış Konuşmaları; Emre Kartaloğlu (TÜRMOB Genel Bşk.)ve Fettah Açan (Sürgem Bşk.) Moderatör; Prof. Dr. Cemal Yükselen - (TÜRMOB Y.K.Üyesi) - Konuşmacılar; Prof. Dr. Cemal İbiş; (Işık Üniversitesi Rektörü), Alta Prinsloo; (IFAC),Hilde Blomme (Accountancy Aurope) ve Dr. Masum Türker ; TÜRMOB Y.K.Üyesi
Bilindiği gibi, vergi ve SGK uygulamalarında zamanaşımı söz konusudur. Zamanaşımı tahsilat yönünden . . . .
Çalışanlara sene sonunda ortaya çıkan kar üzerinden belli nispetlerde ikramiye verilmesi günümüz şirketlerinin başvurduğu . . . .
213 sayılı Kanunun 160/A maddesinin birinci fıkrasında, mükellefiyet . . . .
T.C. Merkez Bankası Döviz Kurları (2020 -2019 -2018 - 2017 - 2016 - 2015 - 2014 ve Diğer Yılları İçerir)
Üç gündür Meclis’e sevk edilen vergi affı konusundaki görüşlerimizi açıklamaya çalışıyoruz. İnat ve ısrarla da yasallaşacak . . . .
İlgide kayıtlı özelge talep formunda; hakkınızda ……….. 4. İcra Müdürlüğünce kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı
İşsizlik Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi 16/10/2020 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulmuştur.
Yoğun talep karşılık buldu. Gelir ve Kurumlar Vergisi'nde matrah artırımı da hazırlıkları süren torba yasa kapsamına alınıyor.
Gelir Vergisi Kanunu’nun “ev kirasız-para faizsiz olmaz” şeklindeki iktisadi anlayıştan hareketle düzenlenmiş “emsal kira bedeli”
Beklediğimiz, istediğimiz vergi affı geliyor. Peki, ama nasıl geliyor? Önceki 2 yazımızda affın tarafların istek ve ihtiyaçlarına . . .
Son dönemde corona virüsü vaka sayısının artış gösterdiği Türkiye ile ilgili bir son dakika iddiası geldi.... . . .
Beklediğimiz, istediğimiz vergi affı geliyor. Yakın zamanda yasallaşıp uygulamaya geçilecek. Peki, nasıl olacak? Nasıl bir af gelecek?
Ekim ayı sonuna kadar tamamlanması beklenen vergi, sosyal güvenlik primleri ve diğer kamu alacaklarının tahsiline ilişkin . . . .
Bilindiği üzere SGK ve vergi borçlarının yapılandırılması ve diğer bazı kanunlarda değişiklik yapılması amacı ile
Geçtiğimiz hafta Cuma günü Meclise mali mevzuat ve uygulamalarını yakından ilgilendiren bir Torba Kanun Teklifi sunuldu.
Bu düzenlemelerin reform niteliğimi yoksa deform niteliğimi daha hakim? Oysa kriz dönemlerinde vergi enstrümanı iyi kullanılırsa
Başta ben olmak üzere birçok kişi ve kurum tarafından dillendirilen, ekonominin önünü açmak için adeta zorunluluk hale gelen vergi affı . . .