Gelmekte olan asgari vergi yükümlülükleri
25 Haziran 2024 Salı
Yaklaşık 1-1,5 aydır piyasalar vergi kanunlarında yapılacak değişiklik haberleri ile çalkalanmaktadır. Basında hemen her gün bu konuda bir . . . .
Gelmekte olan asgari vergi yükümlülükleri
HUKUKA GÖRE

Gelmekte olan asgari vergi yükümlülükleri

Bumin DOĞRUSÖZ

Yaklaşık 1-1,5 aydır piyasalar vergi kanunlarında yapılacak değişiklik haberleri ile çalkalanmaktadır. Basında hemen her gün bu konuda bir değişiklik haberi yer almaktadır. Gelmesi olabilecek değişikliklere ilişkin spekülasyonlar mükellefleri, hukuk güvenliği ve istikrarını yok edecek derecede belirsizlik ve öngörülmezlik içerisinde yaşatmaktadır. Bunun sebebi de çalışmaların şeffaf olmayan şekilde, gizli kapılar ardında yürütülmesidir.  Neredeyse kamuoyunun dedikodularla çalkalanması ve belirsizlikler içerisinde yaşatılması, sanki yönetimin hoşuna gidiyormuş gibi bir hava yaratılmaya çalışılıyor ve bu ortamda yatırım yapılması veya yabancı yatırımcının gelmesi bekleniyor.

Neyse ben de yukarılardan sızan haberlere göre okurlarımıza bu ve izleyen yazılarımda yorumlarımı da katarak bilgi aktarmak istiyorum. Siz bunların bazı dedikodulara dayandığını düşünerek de okuyabilirsiniz. Bu günkü yazımda ihdas edilmesi düşünülen asgari vergi konusunu aktarmaya çalışacağım.

Üç konuda asgari vergi ihdası plânlanıyor. Birincisi çok uluslu işletmelere, diğeri mevcut kurumlar vergisi mükelleflerine ve üçüncü olarak gelir vergisi mükelleflerine.

Küresel asgari vergi

OECD BEPS projesi kapsamında onaylanan mutabakat metni ile yıllık konsolide hasılatı 750 milyon Euro eşiğini aşan çok uluslu işletmelerin düşük vergileme yapılan ülkelerdeki şube, iştirak ve işyerlerinin asgari bir tamamlayıcı vergilemeye tabi tutulması kararı alınmıştı. Yapılacak düzenlemeyle söz konusu mutabakat metni çerçevesinde, çok uluslu işletmenin Türkiye’deki işyerinin efektif vergi oranının, özellikle istisnalar dolayısıyla %15 oranının altında kalması durumunda, tamamlayıcı bir vergiye muhatap olması öngörülmektedir.  Eğer bu tamamlayıcı vergi alınmadığı takdirde grubun merkezinin bulunduğu ülke bu vergiyi alacaktır. Bu maksatla Kurumlar Vergisi Kanunu’na “Yerel ve Küresel Asgari Kurumlar Vergisi” başlıklı bölüm eklenmesi öngörülmektedir.

Günümüzde nihai ana işletmesi Türkiye'de bulunan 57 grubun ülkemizdeki işletme sayısı 1431, yurt dışında bulunan işletme sayısı ise 1848’dir. Öte yandan nihai ana işletmesi yurt dışında bulunan 1.024 grubun ülkemizde 2.134 işletmesi bulunmaktadır. Bu sayılardan hareketle yapılan etki analizine göre Gelir İdaresi bu konudaki yapılacak düzenleme sonucu 2025 yılında bütçeye tahmini 40 milyar TL gelir elde etmeyi hesaplamaktadır. Bu konudaki değişikliklerin 1.1.2024 gelirlerine uygulanmak üzere (2025 yılında verilecek ayrı bir beyanname ile) yürürlüğe girmesi planlanmaktadır.

Kurumlara asgari kurumlar vergisi

1.143.344 kurumlar vergisi mükellefinden yaklaşık yarısının zarar ya da matrahsız beyanname verdiği ancak bu mükelleflerin 5,7 trilyon TL gibi bir bilanço kârı, 60 trilyon TL hasılatı olduğunun tespiti üzerine bir vergi güvenlik müessesesi asgari kurumlar vergisinin ihdası öngörülmektedir. Getirilmek istenilen düzenlemeye göre;

- Mevcut düzenlemedeki şekilde kurumlar vergisinin hesaplanacak,

- Kurum kazancının; tahakkuk eden kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar (iştirak kazancı, gemicilik kazanç istisnası, emisyon primi istisnası ve gayrimenkullerden elde edilen kazançlar hariç olmak üzere yatırım fon işletmeciliği kazanç istisnası hariç) düşülmeden önceki miktarının %10’u oranında asgari vergi hesaplanacak,

- Beyan edilen hasılatın %2’si (Banka ve finans kurumlarında aktif toplamının %2’si) matrah kabul edilerek %10 oranında asgari vergi hesaplanacak,

bunlardan yüksek olanı yıllık kurumlar vergisi olarak ödenecektir. Yıllık verginin hasılat esas alınarak hesaplanan asgari vergi üzerinden ödenmesi halinde, normal vergiye nazaran ödenen fark tutar, mükellef tarafından takip eden beş hesap dönemi boyunca asgari vergi üzerinde ödenmesi gereken kurumlar vergisinden mahsup edilebilecektir. Öte yandan yeni işe başlayan kurumlar vergisi mükellefleri için işe başlanılan dönem dahil 3 vergilendirme dönemi asgari vergi uygulanmaması da planlanmaktadır.

Asgari kurumlar vergisi uygulamasına, yasalaştığı takdirde 1.1.2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere başlanılacaktır.

Gelir vergisinde asgari vergi

Gelir vergisinde asgari vergi ödeme yükümlülüğü sadece ticari, zirai ve mesleki kazançları nedeniyle yıllık beyanname veren mükellefler için öngörülmektedir. Bu mükelleflerin yıllık beyannamelerinde beyan ettikleri vergiye tabi kazançlarının (zarar beyan edenler dahil), gayrisafi hasılat/net satış tutarlarının yüzde onundan az olması durumunda mükelleflerin vergiye tabi kazançları; gayrisafi hasılatlarının/net satış tutarlarının %10’u kabul edilecek ve oluşan kazanç farkı üzerinden tarifeye göre hesaplanacaktır. Mükellef tarafından takip eden beş hesap dönemi boyunca asgari vergi üzerinde ödenmesi gereken gelir vergisinden mahsup edilebilecektir. Yeni işe başlayan gelir vergisi mükellefleri için işe başlanılan dönem dahil 3 vergilendirme dönemi asgari vergi uygulanmayacaktır.

Asgari gelir vergisi uygulamasına 1.1.2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlar için geçilmesi durumunda yıllık ilave 58,6 milyar TL gelir etkisi olacağı düşünülmektedir.

Değerlendirme

Küresel Asgari Vergi, ülkenin vergileme hakkının bir başka ülkeye kaptırılmaması için getirilmesi gereken bir müessesedir. Diğer kurumlar için öngörülen asgari vergi ise anlaşılabilir ve kabul edilebilir niteliktedir. Bu şekilde vergileme belki, zombi şirketleri veya istisnaların arkasına saklanarak vergi dışı alanda kalanları silkeleyecektir. Buna karşılık gelir vergisi mükellefleri için de asgari vergi, zaten zor koşullarda faaliyet gösteren pek çok mükellefi olumsuz etkileyecek, ekonomik sıkıntılarını büyütecektir. Özellikle gider yazma hak ve olanakları azami ölçüde kısıtlandığından gerçek mali durumlarının üzerinde vergi ödeyen, telif kazançları istisnası dışında her hangi bir istisnadan yararlanma olanağı pek olmayan, hele vergi tarifesinin %15’le başladığı yerde %20 stopajlı kazanç elde eden serbest meslek erbabının kapsama alınması, bana göre biraz haksızlık oluşturacaktır. Bu nedenle gelir vergisi mükellefleri için öngörülen asgari vergi düzenlemesinden vaz geçilmelidir. (Ekonomim)
REKLAM ALANI
6- İç Ticaret Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı Serdal Yeğen; Meslek Mensuplarından Gelen Soruları Yanıtladıktan Sonra Moderatör İstanbul SMMM Odası Başkan Yardımcısı Mahmut Şahin Katılımcılara ve Konuklara Teşekkür Ederek Bir Daha ki Etkinliklerde Buluşmak Üzere Semineri Sonlandırdı.
REKLAM ALANI
Üyelerimizin ve Stajerlerimizin Katılacağı Geleneksel Aşure Etkinliğimize Davetlisiniz.
TÜRMOB ve Meslek odalarımızı yönetenlere sesleniyoruz.
Limited şirketlerde sermaye payı, ortakların kanunen devretme hakkı bulunan bir malvarlığı kalemi olarak ortaya çıkıyor. Ancak, devir süreci . . .
Yeni vergi paketleri tartışılırken asıl gözden kaçan noktaların hatırlatılması ve izah edilmesi gerekmektedir. Vergi tevkifatı, asgari gelir vergisi . . .
TSK içindeki cemaatçi bir cuntanın, (yargı, emniyet, MİT ve bürokrasi içinde örgütlenmiş destekçileriyle birlikte) hükümete darbe yaparak . . . . .
İş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtiyari arabuluculuk ile sözleşmenin sonlandırılması fesih gibi değil, ikale sözleşmesi gibi . . . . . .
3201 sayılı Kanun’a göre Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin . . .
SPK ya tabii şirketlerin dahi Bilançoları zaman zaman ek süre ile tamamlanmaktadır.
Vergi yasalarında kapsamlı değişiklik içeren ancak henüz Meclis’e sunulmayan yasa teklifinde yer alacak olan “ticari kazanç elde eden . . . . .
Milli Savunma Bakanlığı, 2024 yılının ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarını 217 bin 871 TL olarak belirledi.
Özel sektör işçi ve işveren tarafını ilgilen­diren kıdem tazminatında yaşanan so­runlar, son 20 yılda neredeyse dört yılda bir hükümet . . . . .
Bilindiği üzere, vergi kanunları hükümleri uyarınca 31.12.2023 tarihli bilançolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olup . . . .
YÖK Başkanı Erol Özvar, devlet üniversitelerindeki ikinci öğretim programlarının kapatıldığını açıkladı.
Siz sahiden enflasyonun düşürülebileceğine inanıyor musunuz? Uzun süredir yaptığım saha ziyaretlerinde, yurt gezilerinde, organize sanayi . . . .
Türkiye yeni vergi kanununa kilitlenmişken torbadan başka bir şey çıktı. AK Parti Meclis grubuna 5 Temmuz 2024 tarihinde bir kanun teklifi sunuldu.
Bu köşede zaman zaman, yorumda sınırla, kanunlarda yer alan şekli şartların esası ne ölçüde etkilediğiyle ilgili makaleler yazıyorum.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) düzenleme hazırlıkları süren. . . . . .
9. Yargı Paketi nihayet Meclise sunuldu. Son yılların yasama pratiğine bakıldığında, iktidar kanadından gelen torba kanun tekliflerinin hızla . . .