Evrak Arasına Sıkışan Emek: 49 No’lu Tebliğ ve Mesleğin Geleceği

Ahmet DEMİR – Mali Müşavir

Biz mali müşavirler, sadece sayılarla uğraşan, fatura işleyen insanlar değiliz. Gece yarısı ışığı sönmeyen o ofislerde, bir ihracatçının alın terini, bir üreticinin ayakta kalma mücadelesini, memleket ekonomisinin can damarlarını sırtımızda taşıyoruz. Muhasebe mesleği bizim için sadece bir kayıt düzeni değil; güvenin, adaletin ve kamu adına tutulan mali disiplinin ta kendisidir.

Ancak son dönemde hayatımıza giren 49 No’lu Tebliğ, bizleri teknik bir değişikliğin çok ötesinde, mesleki onurumuz ve emeğimizle ilgili derin bir muhasebeye itti. Bugün TÜRMOB çatısı altındaki her bir Mali Müşavir meslektaşımın sorduğu o ortak soruyu artık daha yüksek sesle sormanın zamanı geldi:

Biz gerçekten denetim mi yapıyoruz, yoksa bir sistemin ücretsiz veri giriş personeline mi dönüşüyoruz?

Karşıt İncelemenin Ruhuna Ne Oldu?

Eski toprak mali müşavirler çok iyi bilir; "karşıt inceleme" dediğimiz şey, mesleğin en saygın ve ağırlığı olan işlerinden biriydi. Sahaya inilir, belge ile işlem karşılaştırılır, kayıtlar didik didik edilir ve işlemin gerçekliği yerinde doğrulanırdı. Yani emek isterdi, analiz isterdi, risk değerlendirmesi gerektirirdi. Gerçek bir tasdik sistemi, sadece evrakların üst üste yığılmasıyla olmazdı.

Bugün ise karşımızda bambaşka, bir o kadar da soğuk bir tablo var.

Sistem üzerinden doldurulması gereken o karşıt inceleme tutanakları, ne yazık ki tamamen SMMM’lerin omuzlarına yıkılmış durumda. Şöyle bir gözünüzün önüne getirin: Bir tek tutanağın sisteme girilmesi, veri eşleştirmeleri, teknik detayların doldurulması derken en az 2-3 saatimizi alıyor. Günün en verimli saatlerini, ekran başında sadece form doldurarak eritiyoruz.

Ağırlaşan Yük SMMM’ ye, Tasdik Ücreti YMM’ye

İşin en can acıtan, meslek camiasında vicdanları yaralayan kısmı ise bu emeğin ekonomik olarak tamamen karşılıksız kalması.

Piyasanın acı bir gerçeği var; bugün hangi meslektaşım mevcut müşterisine dönüp, "Bu tutanaklar için saatlerce dirsek çürüttüm, bana ek bir ücret ödemeniz gerekiyor" diyebilir? Zaten ekonomik fırtınanın ortasında ayakta kalmaya çalışan işletmelere bunu söyleyemiyoruz. Sonuç? Tüm angarya, tüm zaman kaybı ve yük doğrudan mali müşavirin sırtına kalıyor.

Madalyonun diğer yüzünde ise çok daha düşündürücü bir tezat var: Sürecin tüm veri hazırlığını ve hamallığını SMMM yapıyor, ancak tasdik hizmetinin ücretini YMM alıyor.

Meslektaşlarımın sinesinden yükselen o haklı isyan da tam olarak burada başlıyor:  Eğer tasdik ve inceleme yetkisi YMM’deyse, neden bu sürecin en büyük iş yükü SMMM’nin sırtında? İnceleme dediğimiz şey, sahada yapılması gereken dinamik bir süreç mi, yoksa Word dosyalarına sıkışmış sembolik bir evrak kontrolü mü?

Sadece Biz Değil, Ülkemizim Ekonomisi de Zarar Görüyor:

Bu çarpık durum sadece bizim ofislerimizde verdiğimiz bir mücadele olarak kalmıyor; dalga dalga tüm ülke ekonomisini etkiliyor. Bürokratik yükler arttıkça, KDV iade süreçleri adeta birer labirente dönüyor ve hantallaşıyor.

Bir ihracatçı düşünün; zamanında alamadığı o KDV iadesi yüzünden yeni üretime başlayamıyor, personelinin maaşını ödemekte zorlanıyor ya da yapacağı yatırımı ertelemek zorunda kalıyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) bu nakit sıkışıklığı altında eziliyor. Yani bizim ofislerde kaybettiğimiz her saat, piyasada yavaşlayan bir çark anlamına geliyor.

Ne İstiyoruz?

Bizim talebimiz aslında ne lüks ne de imkansız. Sadece adalet, sadece mesleki saygı istiyoruz:

• Gerçek bir denetim yapılsın: Karşıt inceleme, bilgisayar başında yürütülen sembolik bir formalite olmaktan çıksın.
• Yetki ve sorumluluk dengelensin: İmzayı atanla, yükü taşıyan arasındaki o uçurum kapansın.
• Emek karşılıksız kalmasın: Hiçbir meslek mensubunun zamanı ve emeği bedelsiz bir angaryaya dönüştürülmesin.

Mali müşavirlik, sadece kağıtlara imza atan bir meslek değildir; bizler sorumluluk taşıyoruz, risk alıyoruz. Bu sorumluluğun sürdürülebilir olması için sistemin adil, uygulanabilir ve vicdana uygun işlemesi şart.

Bugün camiamızdan yükselen ses, işten kaçma sesi değildir. Bu ses; daha fazla prosedürün içinde boğulmak istemeyen, mesleğinin saygınlığını korumaya çalışanve "gerçek, sağlıklı bir denetim sistemi" özlemi duyan binlerce mali müşavirin ortak çığlığıdır.