Enflasyon muhasebesi kalktı kafalar karıştı
Nusret Ayyıldız
Nusret AYYILDIZ – SMMM – Sorumlu Denetçi - Sürdürülebilirlik Denetçisi
Başta şirketlerimiz olmak üzere muhasebe ve denetim camiasının korkulu rüyası haline gelen enflasyon muhasebesin ertelenmesine ilişkin tasarı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edildi ve yasalaştı.
Yapılan düzenlemeyle, 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemleri ile bu dönemlere ilişkin geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi uygulanmamasına karar verildi. Söz konusu süreleri üç hesap dönemine kadar uzatma yetkisi de Cumhurbaşkanı’na verildi.
Böylelikle 2023 yılında aylarca “…Gelecek!”, “…Geliyor!” diye yazılar yazdığımız enflasyon muhasebesini, Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca hazırlayacağımız finansallar açısından uğurluyoruz.
Söz konusu değişiklikle beraber halka açık şirketler başta olmak üzere çoğu şirket denetimden geçen finansal tablolarda da enflasyon muhasebesi uygulanıp uygulanmayacağını tartışmaya başladı.
Değişiklik Bağımsız Denetimden Geçen Finansalları Kapsamıyor!
2025 yılı hesap dönemi sonunda bağımsız denetimden geçen finansallar kapsamında enflasyon muhasebesi uygulaması devam edecek.
Şöyle ki, geçtiğimiz üç geçici hesap döneminde şirketler vergi otoritesine sunulan finansal tablolarda herhangi bir enflasyon muhasebesi düzeltmesi yapmamasına rağmen, ilgili dönemlerde halka açık şirketlerimiz başta olmak üzere Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) ve Büyük ve Orta Büyüklükte Şirketler İçin Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS) kapsamında raporlama yapan şirketlerimiz ara dönemlerde de enflasyon muhasebesi uygulamaya devam ettiler.
Özkaynağı Güçlü Şirketlerin Gözleri Yaşlı
Özellikle halka açık şirketler enflasyon muhasebesi düzeltmesiyle birlikte; gerek VUK bilançolarında gerek TFRS’ler kapsamında raporladıkları finansal tablolarda ciddi zararlar açıkladılar.
Bu durumun belki de tek olumlu tarafı “En azından daha az vergi ödüyoruz.” kısmıydı. Ancak söz konusu şirketler 2025 yılı itibarıyla hem enflasyon muhasebesinin vergisel anlamdaki avantajından faydalanamayacaklar, hem de TFRS tarafındaki enflasyon muhasebesi düzeltmesiyle birlikte zarar raporlamaya devam edecekler.
Düzeltme TFRS’ler Açısından Ne Kadar Devam Edecek?
30 Kasım tarihi itibarıyla üç yıllık bileşik enflasyon oranımız %212. Bu oran %100’ün altına inmediği sürece TFRS’ler kapsamında enflasyon muhasebesi uygulamasına son verilmesi çok da makul görünmüyor.
Bu Koşullarda 2026 Yılı İçin Erteleme Mümkün mü?
2025 yılı için erteleme teknik olarak mümkün olmamakla birlikte, 2026 yılı ilk ara dönem itibarıyla gözler ilgili otoritelere çevrilecek. Piyasa VUK kapsamında alınan karardan sonra denetimden geçmiş finansallarda da enflasyon muhasebesi düzeltmesinin ertelemesini beklemeye başladı bile.
Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) kapsamında ertelemeyle ilgili nihai kararı verecek olan düzenleyici otoriteler Kamu Gözetimi Kurumu ve Sermaye Piyasası Kurumu. İlgili otoriteler uygulamaya karar verdikleri gibi uygulamayı ertelemeye de hükmedebilir. Ancak düzeltmenin sona ermesi için temel kıstas olan üç yıllık kümüle enflasyon oranı hala %100’ün çok üzerinde. Bu durum büyük bir engel.
Şartlar Oluşmadan Erteleme Yapılabilir mi?
Elbette yapılabilir. Ancak Türkiye hali hazırda hiperenflasyonlu ülkeler arasında yer alıyor. Böyle bir ortamda enflasyon muhasebesi uygulamasına son verilmesi veya ertelenmesi özellikle yurtdışına raporlama yapan ve yurtdışından yatırım alan şirketler açısından sorun yaratacaktır.
Şimdiye kadar bire bir uyumlu olarak uygulanan Uluslararası Muhasebe Standartları ile Türkiye Finansal Raporlama Standartları uygulamada farklılaşacak ve bu durum ülke içindeki raporların yurtdışı geçerliliğinin sona ermesine sebebiyet verecektir. (Ekonomim)