Depremde zayi olan mallar için ne yapılmalı?
01 Kasım 2023 Çarşamba
Geçen hafta deprem bölgesi kentlerinden Malatya’daydım. Malatya da diğer kentler gibi yaralarını sarmaya çalışıyor. Gördüğüm en dramatik . . .
Depremde zayi olan mallar için ne yapılmalı?
MEVZUATIN İÇİNDEN

Depremde zayi olan mallar için ne yapılmalı?

Talha APAK

Geçen hafta deprem bölgesi kentlerinden Malatya’daydım. Malatya da diğer kentler gibi yaralarını sarmaya çalışıyor. Gördüğüm en dramatik görüntü, artık herkes can derdini geride bırakmış mal derdine düşmüş. Herşeye rağmen şehirde ticari hayat ve yaşam devam ediyor.

Depremde yıkılan evlerin enkaz kaldırma çalışmalarında sona gelinmiş, yıkılması gereken ağır hasarlı binaların yıkım ve enkaz kaldırma çalışmaları ise hızla devam ediyor.

Bir yandan yıkılmaya devam edilen ağır hasarlı binaların şehir merkezinde yarattığı toz/duman bulutları, öte yandan yıkılmayı bekleyen ağır hasarlı boş binalar şehrin ve yaşamın hüznünü ortaya seriyor. Şehri gezdiğimizde vatandaşın en çok sorduğu soru, yıkılan veya yıkılmayı bekleyen ağır hasarlı evlerde hak sahipliğimiz ne olacak? Yıkılmayacak orta hasarlı veya az hasarlı evlerimizin güçlendirilmesi nasıl olacak?

Öte yandan ticaretle uğraşan işletme sahiplerinin en çok sorduğu soru ise depremde zayi olan mallarımızın vergi idaresi yönünden akıbeti ne olacak? Vatandaşın sorduğu soruların muhatabı resmî kurum ve kuruluşlardır. Ancak, işletme sahiplerinin (vergi mükelleflerinin) sorduğu sorunun cevabı ise yazımızın konusunu oluşturacaktır.

Zayi olan mallar hakkındaki mevzuat

Deprem felaketi sonucu ortaya çıkan ve mücbir sebep hali göz önünde bulundurulduğunda, Vergi Usul Kanunu’nun 278 ve 267’nci maddeleri kapsamında, deprem sonucu değeri düşen malların emsal bedelinin takdir esasına göre (Takdir Komisyonu marifetiyle) belirlenmesi gerekmektedir.

Depremde hasar gören emtianın maliyet bedeli ile takdir komisyonunca veya mahkemece tespit edilen emsal bedeli arasındaki tutar, takdir komisyonu/mahkeme kararının mükellefe tebliğ edildiği hesap dönemine ilişkin kurum kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınabilecektir.

Emtianın emsal bedelinin takdir komisyonunca takdir edileceği tarihe kadar sigorta şirketinden tazminat alınması halinde, sigortadan alınan tazminat ile deprem nedeniyle hasara uğrayan emtianın maliyet bedelinin kıyaslanması sonucu bulunacak tutarın kar-zarar hesabında gösterilmesi, emtianın emsal bedelinin takdir komisyonunca takdir edildiği tarihten sonra sigorta şirketinden tazminat alınması halinde ise alınan miktarın hasılat olarak kayıtlara yansıtılması gerekmektedir.

Vergi Usul Kanunu’nun 317’nci maddesi kapsamında, deprem sonucu hasar gören amortismana tabi iktisadi kıymetler için Hazine ve Maliye Bakanlığı’na (Gelir İdaresi Başkanlığı’na) başvurularak fevkalade ekonomik ve teknik amortisman ayrılması ve bu tutarın kazancın tespitinde gider olarak dikkate alınması mümkün bulunmaktadır.

Amortismana tabi iktisadi kıymetler için fevkalade ekonomik ve teknik amortisman ayırmadan önce sigorta şirketinden tazminat alınması halinde, sigortadan alınan tazminat ile deprem nedeniyle hasara uğrayan amortismana tabi iktisadi kıymetlerin net defter değerlerinin kıyaslanması sonucu bulunacak tutarın kar/zarar hesabında gösterilmesi, fevkalade ekonomik ve teknik amortisman ayırdıktan sonra sigorta şirketinden bir tazminat alınması halinde ise alınan miktarın hasılat olarak kayıtlara yansıtılması gerekmektedir.

Öte yandan, mücbir sebep hali ilan edilen illerde; KDV Kanunu’nun 30/c maddesi kapsamında, deprem ve mücbir sebep hali ile zayi olan veya kıymeti düşen emtia ile amortismana tabi iktisadi kıymetler için alımda yüklenilen KDV’nin indirim hesaplarından çıkarılmasına ilişkin herhangi bir düzeltme işlemi yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Vergi mükelleflerinin, deprem nedeniyle hasara uğrayan veya zayi olan emtia ve amortismana tabi sabit kıymetleri için, yıl bitmeden bağlı bulundukları vergi daireleri üzerinden takdir komisyonlarına veya ilgili mahkemeye başvurmak suretiyle karar (zayi belgesi) almaları gerekiyor.

Mahkemelerden zayi belgesi almak biraz zaman alacağından ve maliyetli olacağından vergi dairelerine bağlı takdir komisyonlarına başvurmak daha kolay ve maliyetsiz olacaktır. Aksi halde takdir komisyonu kararı veya zayi belgesi olmadan zayi olan malları için zarar yazmaları veya amortisman ayırmaları mümkün bulunmamaktadır.(Dünya)
REKLAM ALANI
6- İç Ticaret Genel Müdürlüğü Ticaret Uzmanı Serdal Yeğen; Meslek Mensuplarından Gelen Soruları Yanıtladıktan Sonra Moderatör İstanbul SMMM Odası Başkan Yardımcısı Mahmut Şahin Katılımcılara ve Konuklara Teşekkür Ederek Bir Daha ki Etkinliklerde Buluşmak Üzere Semineri Sonlandırdı.
REKLAM ALANI
Üyelerimizin ve Stajerlerimizin Katılacağı Geleneksel Aşure Etkinliğimize Davetlisiniz.
TÜRMOB ve Meslek odalarımızı yönetenlere sesleniyoruz.
Limited şirketlerde sermaye payı, ortakların kanunen devretme hakkı bulunan bir malvarlığı kalemi olarak ortaya çıkıyor. Ancak, devir süreci . . .
Yeni vergi paketleri tartışılırken asıl gözden kaçan noktaların hatırlatılması ve izah edilmesi gerekmektedir. Vergi tevkifatı, asgari gelir vergisi . . .
TSK içindeki cemaatçi bir cuntanın, (yargı, emniyet, MİT ve bürokrasi içinde örgütlenmiş destekçileriyle birlikte) hükümete darbe yaparak . . . . .
İş sözleşmesi feshedilmeden önce ihtiyari arabuluculuk ile sözleşmenin sonlandırılması fesih gibi değil, ikale sözleşmesi gibi . . . . . .
3201 sayılı Kanun’a göre Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin . . .
SPK ya tabii şirketlerin dahi Bilançoları zaman zaman ek süre ile tamamlanmaktadır.
Vergi yasalarında kapsamlı değişiklik içeren ancak henüz Meclis’e sunulmayan yasa teklifinde yer alacak olan “ticari kazanç elde eden . . . . .
Milli Savunma Bakanlığı, 2024 yılının ikinci yarısı için bedelli askerlik tutarını 217 bin 871 TL olarak belirledi.
Özel sektör işçi ve işveren tarafını ilgilen­diren kıdem tazminatında yaşanan so­runlar, son 20 yılda neredeyse dört yılda bir hükümet . . . . .
Bilindiği üzere, vergi kanunları hükümleri uyarınca 31.12.2023 tarihli bilançolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olup . . . .
YÖK Başkanı Erol Özvar, devlet üniversitelerindeki ikinci öğretim programlarının kapatıldığını açıkladı.
Siz sahiden enflasyonun düşürülebileceğine inanıyor musunuz? Uzun süredir yaptığım saha ziyaretlerinde, yurt gezilerinde, organize sanayi . . . .
Türkiye yeni vergi kanununa kilitlenmişken torbadan başka bir şey çıktı. AK Parti Meclis grubuna 5 Temmuz 2024 tarihinde bir kanun teklifi sunuldu.
Bu köşede zaman zaman, yorumda sınırla, kanunlarda yer alan şekli şartların esası ne ölçüde etkilediğiyle ilgili makaleler yazıyorum.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) düzenleme hazırlıkları süren. . . . . .
9. Yargı Paketi nihayet Meclise sunuldu. Son yılların yasama pratiğine bakıldığında, iktidar kanadından gelen torba kanun tekliflerinin hızla . . .