Anonim Şirketlerde Murakıplık Yerine Sınırlı Denetim
6102 Sayılı Yeni TTK’ nu kurulmuş ve kurulacak Anonim Şirketler,Limited Şirketler ile kısaca Sermaye Şirketlerini denetime tabi olacak şeklide hazırlanmıştı.
Kaldırılan 6762 Sayılı kanunda yer alan 347-353 Maddeler de belirtilen murakıplık müeseseside ”denetçi” kaldırılmış, daha sonradan belirlenen limitler nedeniyle özellikle bugün itibari ile tam sayısı bilinmemekle beraber 98.000 A.Ş şirketler de denetimsiz kalmışlardı.
Kısmi denetim veya “sınırlı” denetim ile ilgili olarak 6455 sayılı “Gümrük Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 397.madde yeniden düzenlenerek “Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar”dan limit altında kalan bütün anonim şirketler ve kooperatifler için eksik kalan denetim sistemi yeniden hayata geçirilmiştir. Bu düzenleme ile yapılan yanlıştan dönülmüş ve denetim sistemi yeniden hayata döndürülmüştür.
Bu bağlamda bağımsız denetim işletme tarafından üretilen bilginin güvenilirliği konusunda makul güvence sağlar ve karar alıcıların kararlarına ışık tutar. Eski TTk 347-353.Maddenin kaldırılmış olması küresel ekonomide söz sahibi olmak isteyen işletmelerimiz için zaten anlamsız bir uygulama idi.Bir yanlışlıkdan dönülmüş oldu.
Kısmı denetim sisteminin kimler tarafından ve nasıl yapılacağı konusunda Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bir yönetmelik yayınlayacak ve uygulamaya yön verecektir. Bu konuda da Bakanlığın öncelikle konu hakkında KGK’nden görüş alacağını ve yönetmeliği ona göre şekillendireceği anlaşılmaktadır.
Bu süreçte iki önemli konu belirsizliğini korumaktadır. Birincisi yeni sistemde şirketlerde kimler denetçi olacak. İkincisi bu denetim raporu nasıl yazılacaktır.
Yeni TTK 397. Madddesindeki düzenleme ile Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar “Kayik” dışında kalan anonim şirketlerin “Kısmi”Sınırlı” Bağımsız denetime tabi tutulması 3568 sayılı yasanın 2. Maddesinde belirtilen denetim mesleğinin bütünlüğü ile örtüşmektedir.
3568 Sayılı Yasanın 2.Maddesi;
a - Gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin;
1 - Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak,
2 -Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işleri düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak,
3 - Yukarıdaki (a) ve (b) no’lu alt bentlerde yazılı konularda, belgelere dayanarak, inceleme, tahlil, denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek,
3568 Sayılı Meslek yasasının genel gerekcesinde de belirtildiği gibi yasanın yukarıda belirtilen denetim görevi meslek mensuplarına verilmiştir.
Bu açıdan bu şirketlerin denetcileride 3568 sayılı yasada belirtilen Meslek mensuplarınca yetkisi almış meslek mensuplarında olması gerekir.
Kamu Gözetimi Kurumununun buradaki rolü sadece kısmi denetim standardını belirlemesi bakımından yönlendirici olması gerekir.
Diger tarafdan “kısmi” denetim veya sınırlı denetimi yapacak olan meslek mensuplarının belgeleri zaten Türmob tarafından verilmişir.Başkaca bir ruhsat veya yetkilendirmeye ihtiyaç bulunmamaktadır.
Kaldıki Yeni TTK sürecince; Türmob çatısı altında 90.000 meslek mensubunun yarısı TTK Eğitimi ve Küçük ve Orta İşletmeler için Türkiye Finansal Raporlama Standardı Eğitimi”ne katılarak katılım sertifikalarını almışlardır.
Bu eğitimlerde harcanan zaman ve emek degerlendirilmeli dir.