SERBEST KÜRSÜ
2025 bütçesini bekleyen 150 milyar TL’lik uyuyan açık: KDV tevkifat iadeleri
Caner Samancı
Yeminli Mali Müşavir
Şubat ayı bütçe gerçekleşmeleri 17.03.2025 tarihinde yayımlandı. 2025 yıl sonu için 1 trilyon 930 milyar TL bütçe açığı öngörülmekle birlikte bu açığın 449,4 milyar TL’si Ocak -Şubat döneminde gerçekleşmiş bulunuyor. Toplam öngörülen bütçe açığının yaklaşık yüzde 25’inin ilk 2 ayda gerçekleşmesi ekonomi idaresini önümüzdeki 10 ayda bütçe kısıtları anlamında bir hayli zorlayacak. Ancak; geriye kalan 10 aylık dönemde yönetilmesi gereken açık miktarına ilave olarak şubat ayında ileriye dönük sinyal veren harcamalar dikkate alındığında bu zorluğu aşmak görünenden daha zor olacak gibi duruyor.
Tevkifatlı katma değer vergisi tahakkuk/tahsilatında rekor
2025 Ocak-Şubat dönemi için gerçekleşen 1 trilyon 640,5 milyar TL vergi gelirlerinin kırılımlarına baktığımızda ‘Tevkifata dayanan KDV’ tahsilatında %242,5’lik rekor artış olduğunu görüyoruz.
|
Gelir Kalemi (Tahsilat) (Bin TL)
|
2024/01,02
|
2025/01,02
|
Gelir Artış TL
|
Gelir Artış %
|
|
Tevkif Suretiyle Kesilen KDV
|
42.655.693
|
148.650.045
|
105.994.351
|
248,49%
|
Üstelik, tevkif suretiyle kesilen KDV tutarındaki artış bununla da sınırlı değil. Tahakkuklara baktığımızda tevkif suretiyle kesilen KDV’nin geçen yıl gerçekleşmelerine göre %316,70 oranında; 173,8 Milyar TL arttığı görülüyor. Enflasyon etkisinden arındırdığımızda bu tutarın yaklaşık karşılığı ise 150 Milyar TL.
|
Gelir Kalemi (Tahakkuk) (Bin TL)
|
2024/01,02
|
2025/01,02
|
Gelir Artış TL
|
Gelir Artış %
|
|
Tevkif Suretiyle Kesilen KDV
|
54.899.323
|
228.765.765
|
173.866.442
|
316,70%
|
Tevkifatlı katma değer vergisi ne anlama geliyor?
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 9. maddesine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, verginin beyan ve ödemesinden vergiye tabi işleme taraf olanları sorumlu tutabiliyor. Bu düzenlemenin pratikteki karşılığı; bazı işlemlerde belirlenmiş alıcıların, hesaplanan KDV’nin bir kısmını satıcıya ödemek yerine onlar adına beyan ederek doğrudan devlete ödemeleri ile tezahür ediyor.
Daha sonra alıcıdan tahsil edilmemesi dolayısıyla indirilemeyen KDV ise devreden KDV tutarlarından düşülmesi suretiyle satıcılar tarafından mali idareden KDV iadesi talebiyle iadeye konu olabilmektedir. 2024 yılı gerçekleşmelerine göre bu mekanizma sonucunda mükelleflere 35,5 Milyar TL KDV iadesi yapıldığını biliyoruz. 2024 bütçe tahminine göre bu kalemde yapılan harcamanın negatif yönde 3 kat sapma gösterdiğini hatırlatalım.
Tevkifatlı KDV artışında başrol: Deprem harcamaları ve Mücbir sebep
2025 yılındaki Tevkifatlı KDV beyan ve tahsilatlarındaki artış nedeninin cevabı 2024 bütçe gerçekleşmelerinde saklı. Ekonomik, Fonksiyonel vd. sınıflandırmalara baktığımızda yalnızca 2024 Aralık’ta 600 ila 800 Milyar Tl bandındaki gerçekleşmeler deprem harcamalarını işaret ediyor. Yapım işleri için kesilen faturalarda 4/10 oranında KDV tevkifat zorunluluğu, 2024/Aralık gerçekleşmelerinin KDV beyan ve tahsilatlarına 2025/Ocak ayından itibaren yansıyor oluşu ve deprem bölgesindeki işletmelerin mücbir sebep hali ile ertelenen beyannamelerini Ocak/2025’te vermeleri yukarıda yer alan rakamlar arasındaki ilişkiyi anlamlı kılıyor.
Tevkif edilen tüm KDV’lerin mutlaka KDV iadesine konu olacağını iddia edemeyiz. Bu hesaplamayı mümkün kılacak beyan edilen ‘devreden KDV’ tutarları yayımlanmadığı için teknik bir hesaplama yapmak pek kolay değil. Ancak görünen köy de kılavuz istemiyor. İnşaat sektörünün maliyet yapılarında demir, beton gibi güçlü KDV yüklenimleri, KDV iadelerinin sektör kârlılık hesaplamalarındaki önemi ve finansmana erişim noktasındaki iştah; KDV iadeleri yönünden bütçenin 2025 yılında hiç olmadığı kadar zorlanacağı gerçeğini kaçınılmaz kılıyor. (Ekonomim)