VERGİ POLEMİKLERİ
14 soruda yurt içindeki varlıklar için Varlık Barışı rehberi
Zeki GÜNDÜZ
zeki.gunduz@dunya.com
Değerli okurlar, yasalaşacak yeni Varlık Barışı tasarısının “yurt içinde” bulunan varlıklara ilişkin hükümlerini, güncel taslak metin (Geçici Madde 19) çerçevesinde paylaşayım.
1 Yurtiçinde bulunan hangi varlıklar?
Kanunun yayım tarihi itibariyle sahip olunan ve yurtiçinde bulunan: Para, Döviz, Altın, Menkul kıymet ve Diğer sermaye piyasası araçları.
2 Kimler yararlanabilecekler?
Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler (şirketler, vakıflar vb.) yararlanabilir. Defter tutanlar, tutmayanlar ve hatta hiçbir mükellefiyet kaydı bulunmayanlar kapsamdadır.
3 Mükellef olunması gerekirken olunmamışsa ne olacak?
Önce mükellefiyet tesis ettirilmeli, varlık barışı başvurusu yapılmalı ve varlıklar bankaya yatırılmalıdır. Devam eden bir faaliyet yoksa işlemler tamamlandıktan sonra mükellefiyet terkin edilebilir. Bu konuda Mali İdarenin açıklama ce düzenleme yapması gerekecek.
4 Ne zaman başvurulabilecek?
En geç 31.07.2027 tarihine kadar bildirimde bulunulması gerekmektedir.
5 Nereye ve nasıl başvurulacak?
Banka veya aracı kurumlara “bildirim” yapılır. Vergi dairelerine beyan ve ödeme süreci banka ce aracı kurumların sorumluluğundadır.
6 Ne bildirilecek?
Varlıkların bildirim tarihindeki piyasa değeri (rayiç bedeli) esas alınır.
7 Mükellef kayıtları ve işletmeden çekme şartı
Bilanço esasına göre defter tutanlar pasifte özel bir fon hesabı açarlar. Bu fon hesabı bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez; sadece sermayeye ilave edilebilir.
8 Ödenen vergi gider yazılabilir mi?
Hayır. Ödenen vergi hiçbir suretle gider yazılamaz ve matrah tespitinde indirim olarak kullanılamaz.
9 Başka vergiden mahsup mümkün mü?
Hayır. Ödenecek bu vergi başka bir vergiden mahsup edilemeyecektir.
10 Vergi oranları ve taahhüt imkanı
Genel vergi oranı %5’tir. Ancak varlıkların belirli vadelerle, vadeli hesaplar, Devlet iç borçlanma senetleri veya kira sertifikası hesaplarında tutulması taahhüt edilirse oranlar kademeli olarak düşer:
En az 5 yıl: %0
En az 4 yıl: %1
En az 3 yıl: %2
En az 1 yıl: %4
Not: 01.01.2027’den sonraki bildirimlerde bu oranlara yarım puan ilave edilir. Süre uzatılır ve o dönemde yararlanılırsa 1 puan ilave edilir.
11 Vergi incelemesi koruması
Bildirilen varlıklar nedeniyle vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmaz. Ancak kanun öncesi başlamış incelemeler için koruma sağlanmaz.
12 Vergi kalkanının kapsamı
Diğer nedenlerle başlayan incelemelerde matrah farkı tespit edilirse, bu farkın bu madde kapsamında bildirilen varlıklardan kaynaklandığının tespiti halinde mahsup imkanı doğar.
13 Varlıkların satışında zarar oluşursa
Bu varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, vergi uygulamasında gider veya indirim olarak kabul edilmez.
14 İspat zorunluluğu
Koruma, ancak beyanda bulunulan varlıkla matrah farkı arasında ilişki kurulabildiği ölçüde geçerlidir. Şartların yerine getirilmemesi, ispatlanamaması durumunda koruma hükümlerinden yararlanılamaz. Geçmiş dönemlerde, benzer düzenleme kapsamında yararlanılan varlık barışı hükümlerine ilişkin olarak, incelemelerde tarhiyat ile varlık barışında beyan edilen varlık arasındaki ilişkinin varlığının ispatı mükelleflerden beklenmiş, yargı da bu yaklaşımı doğru bulmuştur.
Diğer bir ifade varlık barışı mutlak bir koruma sağlamaz. Beyan edilen varlıkla inceleme sonucu bulunan matrah farkı arasındaki illiyet bağı kurma ve ispat mükellefin yükümlülüğü olacaktır.(Dünya)