Yabancılardan alacaklarda şüpheli alacak karşılığı
10 Eylül 2020 Perşembe
Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesine göre tahsili mümkün olmayan bir alacağın şüpheli alacak karşılığına konu edilerek
Yabancılardan alacaklarda şüpheli alacak karşılığı
HUKUKA GÖRE

Yabancılardan alacaklarda şüpheli alacak karşılığı

Bumin DOĞRUSÖZ
bumin.dogrusoz@dunya.com

Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesine göre tahsili mümkün olmayan bir alacağın şüpheli alacak karşılığına konu edilerek vergi matrahının dışında bırakılabilmesi için; alacağın ticari veya zirai faaliyetle ilgili olması, dava veya icra safhasında bulunması, borçlunun iflas etmiş olduğu hallerde alacağın iflas masasına yazdırılmış olması gerekmektedir. Dava veya icra takibine değemeyecek kadar önemsiz alacaklarda ise yapılan protestoya rağmen veya yazılı şekilde birden fazla istenilmiş olmasına rağmen ödenmemiş olması gerekmektedir.

Dava safhasında olma, ülke içinden olan alacaklar için Türk mahkemelerinde dava açılmış olma halini ifade etmektedir. Peki, alacak bir yabancıdan (yabancı ülkede mukim yabancıdan) ise yine Türk mahkemelerinde dava açmak yeterli olacak mıdır? Önce şu hususu belirteyim. Yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesi ile mahkemede hangi ülke hukukunun uygulanacağı meselesi, farklı konulardır. Bu nedenle bir Türk mahkemesi bir ihtilafı Fransız kanunlarına göre çözebileceği gibi, bir İngiliz mahkemesi de Türk kanunlarına göre de ihtilafı çözebilir. Bu gibi hallere özellikle velayet, miras hukuku gibi ihtilaflarda rastlanılmaktadır. Bu nedenle konumuz dışındadır.

Bir ticari ilişkide sözleşmenin tarafları, aralarında çıkabilecek ihtilafların hangi ülke hukukuna göre çözümleneceğine ilişkin kurallar kararlaştırabilecekleri gibi bu ihtilafların hangi ülke mahkemelerinde çözümlenebileceğine dair kurallar konusunda da anlaşabilirler. Ben yazımda taraflar arasında bu şekilde bir anlaşmanın var olmadığı halleri dikkate alacağım.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 40. maddesine göre “Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder.” O halde yabancılardan olan alacaklar konusunda Türk mahkemelerinin yetkili olup olmadığını anlamak için iç hukuka bakmak gerekmektedir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 50. maddesinde “para veya teminat borcu için takip hususunda 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur” hükmü yer almıştır. Demek ki yabancıların ticari alacaklarla ilgili olarak icraya verilmesi konusunda da, yabancılara dava açılmasında da -1086 sayılı Kanun’un yerini alan-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na bakmak gerekecektir. 6100 sayılı Kanunun “sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10. maddesinde ise “sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir” kuralına yer verilmiştir.

O halde sorunu çözmek için, ticari borçlarda ifanın nerede yapılması gerektiği sorusuna yanıt aramak gerekecektir. Bu sorunun yanıtı ise 6098 sayılı Borçlar Kanununun 89. maddesinde, belirlenmiştir. Maddeye göre, taraflar arasında açıkça veya örtülü şekilde aksi kararlaştırılmış olmadıkça para borçlarının ifa edilmesi gereken yer, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeridir. Bu düzenlemelere göre; Türk mahkemelerinin yetkisi konusunda 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 40. maddesine göre iç hukuka bakmak gerekmektedir. İç Hukukta ise icra konusunda İcra ve İflas Kanunu’nun 50. maddesi yetki konusunda adli yargının usul kanunu olan Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na yollama yapmakta, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise “ifa yeri mahkemesinin” yetkili olduğunu söylemektedir. Para borçlarında ifa yeri ise Borçlar Kanunu’nun 89. maddesine göre alacaklının yerleşim yeridir. O halde Türk firmaları veya şirketlerinin, yabancı şirketlerden olan alacaklarını dava yoluyla takip etmek istemeleri halinde, Türk mahkemeleri de yetkilidir.

Bu nedenle Türk şirketlerinin yabancı şirketlerden olan para alacakları için Türk Mahkemelerinde dava açmış olmaları, bu alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayırabilmek için yeterlidir. Mutlaka alacaklının bulunduğu ülkede dava açmak, ilgili ülkede yüksek yargı harçları ve vekâlet ücretlerini ödemek şart değildir.

Nitekim bu konuda açılan davalarda da yargı anlayışı, görüşümüz doğrultusundadır. Bu konuda örnek olarak, Danıştay 3. Dairesi’nin E. 2011/5130 K.2015/10182 sayı ve 28.12.2015 günlü Kararı ve Danıştay 4. Dairesin’in E. 2008/399 K.2010/3271 sayı ve 27.5.2010 günlü Kararlarını gösterebilirim.

Bu nedenle idari anlayışa hâkim olan ve ihtilaflara sebebiyet veren, “yabancılardan olan ve tahsil edilemeyen alacaklarda şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi için ilgili ülkede dava veya icra yoluna başvurulmuş olması gerektiği” şeklindeki görüşün gözden geçirilmesi gerekmektedir. (Dünya)
2003 yılında vefat eden eşimden dolayı Bağ-Kur dul aylığı almaktayım. Babam Emekli Sandığı emeklisi ve hayatta.
Konya SMMM Odası Başkanı Abdil Erdal, İl Hıfzıssıhha Kurulu’nun aldığı karar doğrultusunda Konya SMMM Odasına girişlerde
Dünyada ekonomik ve sosyal alanda tüm dengeleri alt üst eden COVID-19 salgını gündemdeki yerini koruyor.
Konya SMMM Odası Başkanı Abdil Erdal, Ahilik Haftası dolayısıyla bir mesaj yayımladı.
Hazine arazileri çiftçilere 10 yıllığına kiraya verilecek. İlk yıl kira bedeli, taşınmazın rayiç bedelinin yüzde 1.5’i olacak.
25 Şubat 2020 tarih ve 31050 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2151 Sayılı “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla
Bu paranın 38 milyar doları Cayman, Seyşeller, Bermuda Bahama ve Man Adası gibi vergi cennetlerinde tutuluyor.
Sitemiz 13 ada. Her ada parsellere ayrılmış ve 140 parsel var. Plan gereği her parselde bodrum+3 kat tek bağımsız bölümlü. Alt yapısı, sosyal tesis alanları ve . .
Covid-19’un en çok etkilediği alanlardan biri dış ticaret. Dünya genelinde ihracat ve ithalat düşüyor. Türkiye’de Mart’tan beri yaşadıklarımızı,
2010 yılında Anayasa’da yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesi (AYM)’ne bireysel başvuru yolu açılmış ve o günden sonra . . .
Merkezi yönetim bütçesi Ağustos ayında 28 milyar 220 milyon 389 bin lira fazla verdi. Bütçe geçen yılın aynı döneminde 576 milyon TL fazla vermişti.
Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesi, vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade ettiğini söylüyor.
Türkiye'de koronavirüs nedeniyle son 24 saatte 67 kişi hayatını kaybetti, bin 742 kişiye Kovid-19 tanısı konuldu.
Antalya Vergi Dairesi Başkanı İlhan Karayılan’ı Makamında Ziyaret Etti.
Fon, kâr payı vs. adı ne olursa olsun bir iç kaynağın sermayeye eklenmesi halinde, artık fon, kâr payı vs. niteliğini yitirir ve sermayenin bir parçası olarak sermayenin içinde erir.