Verginin vergisi olur mu?
30 Eylül 2019 Pazartesi
Ülkemizde, dolaylı vergiler dolaysız vergilerden fazla olduğu müddetçe verginin vergisi de olacak. Asıl olan, harcama üzerinden değil, kazanç üzerinden vergi alınması ve verginin tabana yayılmasının sağlanması...
Verginin vergisi olur mu?
Verginin vergisi olur mu?

Talha Apak
Yeminli Mali Müşavir (YMM)
talha.apak@paradergi.com.tr

Ülkemizde, dolaylı vergiler dolaysız vergilerden fazla olduğu müddetçe verginin vergisi de olacak. Asıl olan, harcama üzerinden değil, kazanç üzerinden vergi alınması ve verginin tabana yayılmasının sağlanması...

VERGİ, kamu harcamalarının finansmanı için devletin vatandaşlarından ya da işletmelerden aldığı karşılıksız paraya denir. Anayasamızın 73’üncü maddesine (vergi ödevi) göre, herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.

Vergilemede adalet kavramı, normatif bir kavram olup, zamana, mekana, ideolojilere ve kurumlara göre değişebiliyor. Vergilemede adalet, tarihsel süreç içinde değişik şekillerde değerlendirilmiş, ancak herkes tarafından kabul edilebilir bir şekilde sınırlarını çizme olanağı hala bulunamamıştır. Vergilemede adaletin sağlanabilmesi büyük ölçüde, eşit durumdakilerin eşit muameleye tabi tutulmalarına ve verginin ödeme gücü ile orantılı olmasına, gelir ve servetlerin belli bir düzen içinde yeniden dağılımının gerçekleştirilmesine bağlıdır.

DOLAYLI VE DOLAYSIZ VERGİLER

Vergiler; harcama, servet ve gelir üzerinden alınan vergiler olmak üzere üçe ayrılıyor. Bu kategoriler içerisinde yıllardır dolaylı ve dolaysız vergiler tartışılır:

Dolaylı vergi: Yansıtılması kolay vergiler olup, vergiyi yüklenen ile vergi dairesine karşı mükellef olan kişiler birbirinden ayrılır. Katma değer vergisi (KDV), özel tüketim vergisi (ÖTV), gümrük vergileri, banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV), dolaylı vergiler içerisinde yer alan önemli
vergilerdir. Kazanç veya gelir yerine harcamalar üzerinden alınır, başka bir deyişle, dolaylı vergilerde vergiyi yüklenenin gelir düzeyi, medeni durumu ve benzeri şahsi özellikleri dikkate
alınamaz.

Dolaysız vergi: Kişilerin gelir veya kazançları ile mülkiyetleri üzerinden alınan vergilerdir. Gelir vergisi, kurumlar vergisi dolaysız veya doğrudan vergilere örnek gösterilebilir. Bu vergilerin yansıtılması dolaylı vergilere nispeten daha güçtür.

VERGİNİN VERGİSİ NEDİR?

Mevzuat gereği, bazı vergilerin malın maliyeti olarak kabul edilmesi sonrası oluşacak matrah üzerinden tekrar vergi alınması durumunda “verginin vergisi olur mu” sorusuna yol açar. Mantıken kabul edilmese bile, mevzuatta yeri olduğu için bu durum uygulamada karşımıza çıkabiliyor. Kaldı ki, çeşitli zamanlarda dava konusu edilen bu durum Anayasa Mahkemesi’nce de onay görmüş bulunuyor. 

Şöyle ki; Anayasa Mahkemesi, ÖTV ve diğer vergileri de satılan malın maliyeti içinde saymış olduğundan gider vergileri üzerinden ayrıca KDV alınabileceğini kabul etmiş bulunuyor. Özellikle, ithalat veya imalat aşamasında ödenen ÖTV öncellikle maliyete ekleniyor sonrasında KDV matrahı oluşuyor. Örneğin, taşıt araçları, petrol ürünleri, doğalgaz, cep telefonları ve bazı lüks tüketim malları; taşıt araçlarında hem ÖTV hem de KDV alınması sonucu meydana gelen maliyetin yarısından fazlası vergi olarak karşımıza çıkıyor.

Önemli harcama vergisi olan ÖTV ve KDV’nin sorumlusu Maliye’ye kayıtlı mükelleflerdir. Yani malı ithal eden imal eden ve satan işletmelerdir. Bu işletmeler, ÖTV gibi bazı vergileri maliyet yazarlar, KDV’yi ise kendi içinde mahsuplaştırırlar ve sonuç olarak ceplerinden çıkmaz. Ancak, ÖTV ve KDV gibi çok önemli vergiler tüketiciden çıktığı için alım gücünü düşürüp sosyoekonomik dengeyi bozabiliyor. Bütçenin denkliği ve planlanan vergi gelirleri için vergiden vergi almak gibi harcama vergilerine ağırlık vermek yerine gelir üzerinden alınan vergi gelirlerinin artırılması hedef olmalıdır.

Konu hakkında çeşitli deyimler bile türetilmiştir; “Parayı Lidyalılar, vergiyi Sümerler, verginin vergisini de Türkler bulmuştur” diye…

Bir ülkenin vergi yapısı, başka bir deyişle vergilerin dolaylı ve dolaysız vergiler arasındaki dağılımı önemlidir. Bu sınıflandırmanın en önemli yararı, vergi adaleti bakımından topluca değerlendirilebilmesine olanak sağlamasıdır. Genel olarak dolaysız vergilerin, dolaylı vergilere kıyasla daha adil oldukları kabul ediliyor. Bunun nedeni, dolaysız vergilerin, yükümlünün ekonomik gücüne göre vergilendirme olanağının daha fazla olmasıdır. Ancak dolaylı vergilerin yükümlüsü anonim olduğu için bu vergilerin şahsileştirilebilmesi mümkün değildir. Ülkemizde, OECD ortalamasının tam aksine, güncel olarak vergi gelirlerinin üçte ikisi dolaylı vergiler, üçte biri ise dolaysız vergilerden oluşuyor. Verginin, harcayandan ziyade kazanandan alınabileceği bir sistemin hayata geçirilmesi dileğiyle iyi haftalar dilerim…
7- MMMBD Geçmiş Dönem Yönetim Kurulu Üyesi Nejla Öz, Konuşmalarını Yapması İçin MMMBD Genel Merkez Onur Kurulu Başkanı Yahya Arıkan'ı Kürsüye Davet Etti. (SON)
Bu değişiklikler aşağıdaki gibidir. 1- 27 seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile KDV Tebliğinin...
Geçtiğimiz hafta sonu yaklaşık yüz yirmi bin üyesi ve onları temsilen bin yedi yüz altmış dört delegesi olan, Mali Müşavirlerin çatı örgütü Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği’nin
Sayın Emre Kartaloğlu Başkanlığında TÜRMOB 'da (Yönetim, Denetim ve Disiplin Kurulunda) Görev Yapacak Olan Tüm Kurul Üyelerine Şimdiden Başarılar Dileriz.
Teşvik kavramı, belirli ekonomik faaliyetlerin veya işlemlerin gerçekleşmesini veya başka faaliyet ve işlemlere oranla daha fazla yapılmasını sağlamak amacıyla,
Vergi alacaklarının hiç tahakkuk ettirilmemesi ya da geç tahakkuk ettirilmesi nedeniyle ortaya çıkan paranın zaman maliyetini telafi etmek amacıyla,
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı Naci Ağbal, 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi hakkında basın toplantısı düzenliyor.
Sayın DÜNYA okurları, Gümrükler Genel Müdürlüğü taşra teşkilatına bir talimat verdi. Bu talimatla, alacaklarının takip ve tahsilinde
Bilindiği gibi, Türk Vergi Sistemi mükelleflerinin ve vergi sorumlularının, üzerinden vergi ödeyecekleri vergi matrahını kendilerinin hesaplamaları
Piyasa faiz oranlarında meydana gelen değişimlere paralel olarak, vergi uygulamasında kullanılan çeşitli faiz ve zam oranlarında da değişiklik yapılıyor.
1989 yılında yayımlanarak yürürlüğe giren 3568 Sayılı "SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK" hakkında kanun . . .
Kurumsal Dönüşüm Konferansına Davetlisiniz
Kendisi veya yakını vefat eden meslek mensuplarının beyanname/bildirimlerini verdiği mükelleflerin zor durum hükümlerinden faydalandırılması
Vergi otoritesinin uzun yıllardır başarıyla uyguladığı elektronik dönüşüm projelerine bir yenisi daha eklendi.
Yenileme fonu, Vergi Usul Kanunu’nun 328/4. maddesinde düzenlenmiş bir vergi erteleme müessesidir. Bu konuyu daha önce irdelemiştim.
15 Ağustos 2019 tarihli DÜNYA gazetesinde yayımlanan “Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı ve Turizm Payı” başlıklı yazımızda . . .
Anlatıyordu....Herkes sessizce dinliyordu...“Uzlaşmalıyız,birlik beraberlik içinde olmalıyız dedik,bizi tefe koydular” diyordu. .
Yasal düzenleme gereği 213 sayılı VUK 142-147. maddeleri hükümlerine göre, aramalı vergi incelemelerinde izlenecek yollar belirtilmiştir.