Özellikle YMM - SMMM İçin İlginç Bir Kanun
13 Eylül 2020 Pazar
Bu yazının amacı meslek kamuoyunda hiç konuşulmayan, yazılmayan bir denetim tekniğinden bahsetmek.
Özellikle YMM - SMMM İçin İlginç Bir Kanun

Özellikle YMM - SMMM İçin İlginç Bir Kanun

Sinan ARSLAN – YMM & BD

sinan.arslan@senkrondenetim.com 

Bu yazının amacı meslek kamuoyunda hiç konuşulmayan, yazılmayan bir denetim tekniğinden bahsetmek. Dikkat çeken bu yasa hakkında genel bilgilendirme yaparak, özellikle meslektaşlarımın bilgisine sunmak istedim. Devamlı olarak başta vergi kanunları olmak üzere mesleğimiz ile ilgili çok kanun ve alt mevzuat ile çalışmalarımızı yapıyoruz. Bu kez yazı konusu olan öyle bir kanun ki; başta Maliye Bakanlığı olmak üzere diğer bakanlık ve önemli ilgili kurumların; denetim amacıyla kullanma potansiyeline dikkat çekmek istiyorum. Bu konuda 2013 yılında Öğr. Gör. Ünvanı ile Engin BOZTEPE’nin araştırmasından faydalandım, bu nedenle kendisine teşekkür etmek isterim.

Rakamsal analizden ve denetim çalışmalarında da kullanılan matematiksel yöntemden oluşmaktadır. Bu yöntemle Risk Odaklı Analiz yapma imkanı oluşmaktadır. Yöntem anlaşıldığında özellikle hile ve hileli beyanlarda Benford Yasası'nın nasıl bir denetim aracı olarak kullanılabileceğini umarım sizlerde benim gibi ilginç bulursunuz.

Analiz detaylarına geçmeden önce nasıl ortaya çıktığından kısaca bahsetmek iyi olur. General Electric'in New York'taki laboratuarında fizikçi olarak çalışan Frank Benford, 20 farklı liste halinde toplam 20,229 sayısal veri üzerinde yaptığı çalışmasının sonuçlarını 1938 yılında “Proceedings of American Philosophical Society" dergisinde yayımlamıştır. 

Benford'un gözlem alanındaki 20,229 verinin % 30,6'sı 1 rakamı ile baslarken, % 8,0'i 5 ile ve % 4,7'si de 9 ile başlamıstır. Genel beklentilerin aksine, bir veri kümesindeki sayıların ilk rakamının 1 olma olasılığı 0,111 (1/9) değil, 0,306'dir. Homojen bir dağılım göstereceği sanılan sayılar aşağıda yer alan tabloda görüleceği gibi aslında logaritmik bir dağılım göstermektedir. Yaptığı çalısmalar neticesinde bu matematiksel kesif onun adıyla anılmıştır. Atlanta Georgia Teknoloji Enstitüsü Matematik Profesörü Ted Hill, 1996 yılında Statistic Science’da yayımlanan makalesinde, Benford Yasasını matematiksel olarak da kanıtlamıştır. Matematik uzmanı olmadığım için bu kanıtı teyit etmem mümkün değil ama mütevazi bir şirketin mizanı üzerinde rakamları denediğimde yaklaşık bu doğrultuda sonuç aldığımı rahatlıkla ifade edebilirim.

Benford Yasasına göre; rakamların ilk dört basamakta ortaya çıkma frekansları aşağıda tabloda görülmektedir. Frekanslar yardımıyla ikinci basamak, ilk veya son iki basamak gibi testlerde uygulanmak suretiyle analizler genişletilmiştir.

Bu yasanın geçerli olması için gerekli koşullar olduğunu tahmin etmek zor değil. Sağlıklı denetim çalışması için özellikle veri kümesinde ki sayıların; analizi yapılacak rakamların aynı cinsten olması gibi. Bilgisayar kullanımı ve yetenekli programların çoğalması ile bu yasayı uygulamak isteyen her denetçinin kolaylıkla yapması mümkün olacağı gözükmekte.

Benford Yasası dikkatlice incelendiğinde rakamların doğal bir akısı olduğu ve dışarıdan bir müdahale söz konusu olduğunda bu doğal akışın bozulacağı varsayımıyla Benford Yasası ve muhasebe denetimi veya vergi denetimi arasında bir ilişki kurmak mümkündür. Son 20 yıl içinde bu yasa uygulamasına ilişkin yazılanlara bakıldığında; şirketteki muhasebe sahteciliklerini ortaya çıkartıldığı, sonuçlara bakıldığında, sahtekarlık yapanlar, genelde l ile başlayan verileri çok az ürettikleri, buna karsın, 6 ile başlayanları daha çok ürettikleri ifade edilmekte.

Benford Kanunu ve sayısal analiz için en uygun muhasebe verileri; ticari alacaklar, ticari borçlar, satışlar, giderler vb. ile ilgili muhasebe hesaplarıdır. Bunların yanı sıra, veri kümesi bir yıl gibi geniş bir dönem alındığında, muhasebenin hemen hemen tüm hesapları Benford Kanunu ve sayısal analiz ile test edilebilir. Ancak hangi durumlarda ve hangi verilerin Benford analizine uygun olup olmadığına denetçinin karar vereceği konusunda tartışma yoktur.

Belki bütün YMM-SMMM meslektaşlarımı ilgilendirmiyor gibi gözükebilir, ancak bu yöntemi Kamu Denetim Kurumları tarafından uygulanabileceğinin bilinmesinin faydalı olacağını düşünüyorum. Benford Kanunu; denetçilere yeni bir yöntem oluşturmuş ve hatalı veya hileli verilerin büyük tutarlı veriler arasında aranması gerektiği ön yargısını yerine, düşük ve yüksek tutarların aynı risk düzeyinde analiz edilmesini sağlama imkanı getirmiştir. Gelecek yıllarda; bu yasanın uygulanması ile denetim mesleğine ve ülkemize fayda getirmesini diliyorum.

KGK tarafından Bağımsız denetim Firmalarına gönderilen yazılarda; BDS 700 ile ilgili olarak KGK tarafından belirlenen 2. Formata uygun . . .
Limited şirketler, Türk Ticaret Kanunu’na (TTK) göre kurulmuş ticaret şirketleridir. Şirketin kuruluşu, ortaklık yapıları ve
Banka Kartları ve Kredi Kartları Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişikliklerle birlikte, kredi kartında da ıslak imza zorunluluğu kaldırıldı.
İktidar, darbe girişimi, ekonomik durgunluk ve Rahip Brunson krizi sırasında yaşanan döviz kurlarının ani ve olağanüstü yükseldiği . . .
Doğum tarihim 2 Ekim 1971, toplam primim 8.210 gün, sigorta başlangıcım 1 Mayıs 1986 olup, 2 Ekim 2020 tarihinde yaşım dolarak . . . .
Kalifiye eleman istihdam eden, teknolojiyi izlemek ve değişen teknolojiye uyum sağlamak zorunda olan, Ar-Ge faaliyeti yapan
Katma değer Vergisinin (KDV) yüzde 1’e indirilmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, politika faizini yüzde 8,25'ten yüzde 10,25'e yükseltti.
Bazı yükümlülüklerde ertelemenin bittiği ve cari dönem vergilerinin çakıştığı ekim ayına günler kala, iş dünyası gözünü Meclis’e çevirdi.
Mersin’de bir mali müşavirin temmuz ayında koronavirüs testi pozitif çıkıyor. Ağustos’un 5’ine kadar hastanede kalıyor, tedavi ediliyor.
Taraflar arasındaki uyuşmazlıklarda veya belli bir konuda herhangi bir şeyin değerini veya değer düşüklüğünü yahut hasarın maliyetini . .
Dünyanın en zenginlerinden Bill Gates, yeni tip koronavirüs (COVID-19) hakkında yine çok konuşulacak açıklamalarda bulundu.
Bursa Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nca (BSMMMO), zorlu eğitim maratonunu tamamlayarak mesleğe yeni adım atan
Vergi, resim ve harç istisnası belgelerine yönelik iş ve işlemlerin fiziksel ortamda oluşturulmasına ilişkin tanınan 6 aylık süre, 9 aya çıkarıldı.
Mükellef sayısı itibariyle çok sayıda kişiyi ilgilendiriyor. Taşınmaz sahibi herkes mükellef. Ayrıca geniş muaflıklar içeriyor.
T.C. Merkez Bankası Döviz Kurları (2020 -2019 -2018 - 2017 - 2016 - 2015 - 2014 ve Diğer Yılları İçerir)
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ağustos 2020 Aylık Bütçe Gerçekleşme Raporu'nu açıkladı. 2020 yılı Ağustos ayında merkezi yönetim