Mükellefin muhasebe işlerini takip eden kişinin ağır hastalığı, mücbir sebep kabul edilebilir mi?
25 Temmuz 2018 Çarşamba
213 sayılı VUK’nun 13. maddesinde mücbir sebep konusu düzenlenmiştir. Buna göre,
Mükellefin muhasebe işlerini takip eden kişinin ağır hastalığı, mücbir sebep kabul edilebilir mi?
Mükellefin muhasebe işlerini takip eden kişinin ağır hastalığı, mücbir sebep kabul edilebilir mi?

Av. Nazlı Gaye Alpaslan

213 sayılı VUK’nun 13. maddesinde mücbir sebep konusu düzenlenmiştir. Buna göre, vergi ödevlerinden herhangi birisinin yerine getirilmesine mani olacak derecede ağır hastalık, ağır kaza ve tutukluluk yine yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler, kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler, vb. haller yasada mücbir sebep olarak belirtilmiş bulunmaktadır. Mücbir sebep, vergiyi doğuran olayı etkilememektedir. Ancak, mücbir sebep dolayısıyla vergi alacağının doğması üzerine mükellefçe yerine getirilecek vergileme ile ilgili ödevlerin müddetini ancak uzatabilmektedir. Mücbir sebep durumunda genel olarak vergileme ile ilgili bir görevin yerine getirilmesi açısından gerek kanunen ve gerekse idari sürelerin tümü işlememektedir. Yani, bütün süreler durmaktadır. Bu sürelere ödeme ve bir hak veya olanağın kullanılması ile ilgili süreler de dahil olmaktadır.

Bazı olağanüstü durumlarda mükelleflerin isteseler de ödevlerini zamanında yerine getirmeleri mümkün olmayabilir. İşte böyle durumlarda kanun olağandışı durum sona erinceye kadar mükellefin ödevlerini ertelemekte ve tarh zamanaşımını da ertelenen süre kadar uzatmaktadır. VUK’nunda mücbir sebep hali olarak belirlenen bu tür olağanüstü durumlar 13. maddede örnek verilmek suretiyle sayılmaktadır. Böylelikle mücbir sebepler sınırlandırılmamakta fakat örneğe uygun sebepler mücbir sebep olarak kabul edilmektedir. Bir başka ifade ile, kanunda sayılan durumların oluşması halinde her halükarda mücbir sebebin oluştuğu kabul edilmekte fakat sayılan sebeplere benzer durumların ortaya çıkması da vergi idaresince mücbir sebep olarak kabul edilmektedir(1).

Uygulamada, özellikle, muhasebecinin hastalığı nedeniyle kayıtların zamanında yapılmamış olduğu hallerde bunun mücbir sebep sayılarak, ceza uygulanmaması gerektiği mükelleflerce ileri sürülür.

Vergi idaresinin muhatabı, mükellefin kendisi veya bazı özel durumlarda kanuni temsilcisidir. Muhasebeci, mükellefin ödevleri bakımından, vergi idaresine muhatap veya ona karşı sorumlu değildir. Bu nedenle muhasebecinin şahsı ile ilgili mücbir sebep, mükellef yönünden geçerli sayılmaz.

Bununla beraber, Danıştay’ın muhasebecisinin hastalığını mücbir sebep sayan bazı kararları bulunmaktadır. dördüncü Dairensin 6.6.1953 tarih, E:1953/2084-K:1953/1673 sayılı kararında, muhasebecinin hastalığı mücbir sebep sayılmamış, buna karşılık 26.01.1962 tarih, E:1958/6586-K:1962/497 sayılı bir başka kararda “muhasebecinin hastalığı tevsik edildiği ve iki ay işine bakamayacak muhasibin yerine aynı işten anlar bir başkasının ikamesinin her zaman mümkün olmayacağı” gerekçesi ile durum mücbir sebep olarak kabul edilmiştir.
 
Danıştay’ın bu konudaki kararlarını olayına münhasır saymak gerekir. Bizce, istisnai durumlar dışında muhasebecinin şahsı ile ilgili mücbir sebep mükellef yönünden hüküm ifade etmez.
 
Ancak, kayıtların zamanında işlenmesinde ayrı özellik vardır. VUK’nun 219. maddesinde kayıtların mazeretsiz ve sebepsiz olarak on günden fazla geciktirilmeyeceği belirtilmiştir. 219. madde uygulaması bakımından geçerli mazeret ve sebepler, mücbir sebeplerden çok daha geniş kapsamlıdır. Muhasebecinin hastalığı, mükellef yönünden hüküm ifade eden bir mücbir sebep sayılmayacak olmakla beraber, kayıtların geciktirilmesinin haklı bir mazereti olarak kabul edilmek ve dolayısı ile ceza uygulamamak gerekir(2).

Diğer taraftan, Maliye Bakanlığının Şanlıurfa Valiliğine gönderdiği bir yazıda muhasebecinin hasta olması halinde mükellef yönünden bu mükellefin kayıtlarını tutan muhasebecinin durumunu mücbir sebep olarak kabul etmiştir. Muhasebecinin hasta olmasının işletme açısından mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği yönünde yargı kararları bulunmakta ise de her olayı münhasıran değerlendirmek uygun olur. Muhasebecinin hasta olması kayıtların geciktirilmesi açısından mücbir sebep sayılabilir ancak beyannamenin tevdii açısından mücbir sebep kabul edilmesi zordur. Bununla birlikte vergi idaresi, hastanede yatakta tedavi gören bir serbest muhasebeci mali müşavir için, hastanede geçen süreyi hem kendisi hem defterlerini tuttuğu mükellefler için mücbir sebep olarak kabul etmiştir(3).

Yanı sıra, şirket müdürünün tutuklu olması halinde şirket borcunun ödenmesi ile ilgili 4811 sayılı kanun gereği yapacağı taksit ödemelerinin şirket müdürünün tutuklu olması dolayısıyla mücbir sebep kapsamında değerlendirilmemiştir(4).

--------------

(1) VUK md. 13 

(2) ÖZBALCI, VUK Yorum ve Açıklamaları, Oluş Yayıncılık, Ocak, 2008, s.176

(3) TC Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün Şanlıurfa Valiliğine gönderdiği 15.7.1999 tarihli ve 30257 sayılı yazısı.

(4) Dnş. 4. D. nin 23.6.2004 gün ve E:2004/178-K:2004/1479 sayılı kararları. Bkz. Vergi dünyası, Ocak 2007, s.305, (2005 ve sonraki yıllara ilişkin yollamalar için bkz. http://www.vergidunyasi.com.tr adresine gidilmelidir)
31- Eleştirmen, Yazar B. Sadık Albayrak Söz İsteyerek Konuşmalarını Tamamladıktan Sonra, Bursa'dan SMMM Selma Çalışır Giresun Vergi Dairesi Müdürü Celal Demir'e Soru Yönelttikten Sonra Kapanış Konuşmasını TMMP Bşk. İbrahim Akel Yaptı.(SON)
Resmi Gazete'de yayınlanan değişikliğe göre artık yurt dışında bulunan varlıkların Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak hesaba transferi işlemlerinde, . . .
Konya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası (SMMMO) Başkanı Seyit Faruk Özselek, Kurban Bayramı dolayısıyla bir kutlama mesajı yayımladı.
ABD kaynaklı küresel ekonomik saldırı sürecini değerlendiren Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz;
Son dakika haberi... Hazine ve Maliye Bakanlığı, uygulanan aksiyon planı kapsamında reel sektörün banka kredilerine yönelik yeni tedbirler açıkladı.
Kur zararı dolaysıyla bazı amortismana tabi iktisadi kıymetlerini elden çıkartmak zorunda kalanların, söz konusu satış kazançları üzerinden yararlanabilecekleri bir vergi erteleme müessesesini,
Bilindiği üzere 15.06.2012 tarihli R.G.’de yayınlanarak yürürlüğe giren 6322 sayılı Yasa ile KVK’nın 10.maddesine eklenen (ğ) bendi ile, 15.06.2012 tarihinden itibaren uygulanmak üzere;
ABD menşeli bazı ürünlerin ithalatında ek mali yükümlülük oranlarının yüzde 100 artırılmasına dair Cumhurbaşkanı kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.
6/8/2016 tarihli ve 29793 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanalı Perakende Ticarette ...
Belli meslek gruplarında faaliyet gösteren ve çalışan kişiler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilen kuruluşlar tarafından verilen, Mesleki Yeterlilik Belgesi nedir?
18 Ağustos 2018 Cumartesi günü saat 00.00’dan başlayarak 27 Ağustos 2018 Pazartesi günü saat 07.00’a kadar, 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında yaptırılan
Yargıtay, milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren emsal nitelikte bir karara imza attı. Yüksek mahkemeden, yaz aylarının gelmesiyle yıllık izin planları yapanlara kötü haber geldi.
Konya SMMMO Başkanı Seyit Faruk Özselek, ABD’nin Türkiye’yi hedef alan yaptırım kararları alması ve ekonomideki dalgalanmalar dolayısıyla yayımladığı mesajında
Ticaret unvanı ve işletme adı, Türk Ticaret Kanunu’nun 39 ve sonraki maddelerinde hüküm altına alınmıştır. Her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri, ticaret unvanıyla yapmak ve .....
MASAK, döviz hareketleri ile ilgili yalan haber yayan kişi ve kuruluşlar hakkında inceleme başlattığını duyurdu.
14/5/2018 tarihli ve 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Karar’ın ekindeki listede yer alan mallar için 14/8/2018 tarihinden itibaren aynı Kararname uyarınca . . . . .
Geçtiğimiz günlerde Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak iş dünyasının ileri gelenleri ile gerçekleştirdiği toplantıda içinde bulunduğumuz ekonomik krize önlem olmak üzere neler yapacaklarını anlattı.
Biz üyelere odalarımız tarafından gönderilen SMS’ler yoluyla Nispi aidat borcumuzu ödememiz talep edilmektedir.