Mali Mühendislik
29 Ocak 2018 Pazartesi
İsmail Tekbaş
Değerli meslektaşlarım, hızla değişim gösteren teknolojik, ekonomik ve düşünce alanındaki koşul ve ihtiyaçlar, meslekleri değişen dünya düzenine uygun değişim yapmaya zorlamakta ve meslek örgütlerini yeni yaklaşım modelleri aramaya yöneltmektedir.
Mali Mühendislik
İsmail Tekbaş - SMMM

Değerli meslektaşlarım, hızla değişim gösteren teknolojik, ekonomik ve düşünce alanındaki koşul ve ihtiyaçlar, meslekleri değişen dünya düzenine uygun değişim yapmaya zorlamakta ve meslek örgütlerini yeni yaklaşım modelleri aramaya yöneltmektedir. Bilginin üretiminde en önemli unsurların başında da kuşkusuz muhasebe mesleği gelmektedir. Teknolojik gelişmeler ve değişen koşullar neticesinde muhasebe mesleği ve sistemleri de değişmektedir. Bugünlerde kâğıt ve kalem ile manuel muhasebe yapanı bulmak gerçekten zordur. Muhasebeciler, bilgi teknolojisinin muhasebe sektöründe yaptığı ilerlemeler nedeniyle yeni beceriler kazanmaya yönelmektedirler.

Kâtiplikle başlayan muhasebe mesleği son on yılda teknolojik gelişimler neticesinde e-beyanname, e-defter, e-fatura, yeni nesil yazarkasa defter beyan ve hazır beyan sistemi gibi kavramlar ile tanışmıştır. 21. yüzyılda muhasebe mesleğinin bugünkünden daha etkin bir konumda olması için, muhasebe mesleğinin dijitalleşme ve e-dönüşüm sürecinde yaşayacağı teknolojik değişim ve gelişmelere cevap verecek yeni bir modellemeye ihtiyacı vardır.  Bu modelleme teknolojik gelişmeler ve değişimler ışığında muhasebe mesleğini; düşünce, eğitim, kültür ve teknoloji gibi alanlarda A’dan Z’ye yeniden inşa ederek geleceğe hazırlamalıdır. Bu noktada önerimiz “Mali Mühendislik”tir. 

I.Dijitalleşme ve E-Dönüşüm Işığında Muhasebe Mesleğinin Geleceği    

Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler hayatın her alanında ve her noktasında kendisini tamamıyla hissettirmektedir. Yaşanan her teknolojik gelişme bireyleri ve toplumları etkilediği gibi meslekleri de etkilemekte ve değişimlere ayak uydurmaya sürüklemektedir. Muhasebe mesleği için teknoloji madalyonun bir tarafı riski temsil ederken, diğer tarafı ise fırsatları temsil etmektedir. 
Dijitalleşme, yapay zekâ, 4. Sanayi Devrimi ve Maliye Bakanlığının e-uygulamaları muhasebe mesleğini bugün görülen durumdan çok farklı bir duruma getireceği tartışmasızdır.  Amerika ve Avrupa ülkelerinde uzun zamandır muhasebe mesleğinin dijital çağda yaşayacağı değişimlere dikkat çekilmektedir. Amerikalı yazar ve Oxford üniversitesi öğretim görevlisi Daniel Susskind’in “Hepimiz Muhasebe Mesleğinin Sonunu Biliyoruz” başlıklı makalesinde muhasebe mesleğinin gelecekte yaşayacağı değişime dikkat çekmeye çalışmıştır. Susskind’in teknolojik gelişmeler neticesinde mesleklerin değişmesi ve evrilmesi gerektiğini belirtmektedir. Muhammad Azizul Islam “Muhasebe Mesleğinin Geleceği” konulu makalesinde muhasebe mesleğinin önümüzdeki 30 yıl içinde önemli değişikliklerle karşı karşıya kalacağını, meslek örgütü üyelerinin ve akademisyenlerin bu değişikliğe cevap vermeleri gerektiğini belirtmektedir.   Gelişmekte olan akıllı ve dijital teknolojinin muhasebe mesleğinin geleceğini etkileyeceği, bu konuda meslek örgütlerinin ve akademisyenlerin çalışmaları olduğunu, ancak yeterli olmadığını belirtmektedir. Diğer taraftan uluslararası muhasebe firmaları yüksek teknoloji denetim araçlarını geliştirmeye yönelik ciddi harcamalar yapmaktadırlar. KPMG ile IBM Watson'ın yapay zeka ünitesi projesi buna örnek olarak verilebilir. Ayrıca teknolojik gelişmeler neticesinde muhasebe mesleğinin gelecekteki fırsatları ve risklerini değerlendirmek için bulut sistemleri, dijitalleşme, teknolojik değişim gibi alanlarda çalışmalar yapmaktadırlar.  

Ülkemize baktığımızda ise Maliye Bakanlığının  önemli projelerinden bir tanesi beyannamesiz vergi sistemi olup elektronik devlet uygulamaları buna imkân vermektedir.    Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından düzenlenen seminerlerde, Başkanlığın bilgi teknolojileri alanında yaşayacağı değişim ve dönüşüm ile gelecek on yılın sonunda ihtiyacı olan birçok bilgi ve beyanların e-defter, e-fatura ve yeni nesil yazar kasa gibi sistemler tarafından otomatik ve anlık olarak Başkanlığın sistemine kayıt edileceği belirtilmektedir.  Mali müşavirler beyan ve bildirim yapmak yerine sadece bilgi ve otomasyon sistemlerinin ürettiği bilgilerin doğruluğundan sorumlu olacaklardır.

Dijitalleşme muhasebe mesleğinin kaçınılmaz bir gerçekliğidir. Geleneksel muhasebe yöntemler (kâğıt, makbuzlar, kayıt, beyan, bildirim vb.) sonunda gidecek, hepsi bir barkod sistemi üzerinden ve internet tabanlı (bulut sistemi ve  blockchain teknolojisi) muhasebe sistemleri tarafından  yapılacaktır. Gün geçtikçe işletme sahipleri muhasebecilerde daha fazla teknolojik yetenek aramaya başlayacak ve gelecekte tam zamanlı muhasebeciler yerine yarı zamanlı sanal muhasebeciler ortaya çıkacaktır. Çünkü muhasebe mesleği artık geleneksel çalışma yönteminin dışına çıkarak akıllı teknolojilere doğru yön çevirmiş durumdadır.  Muhasebe mesleğinin teknolojik değişimlere yenik düşmemesi için, gelecekte teknolojik alanda yaşayacağı değişimleri tespit ederek muhasebe mesleği bu çerçevede yeniden yapılandırılmalı ve vizyoner fikirler üretilmelidir. E-dönüşüme yanıt verecek şekilde muhasebe mesleğinin yapılanmasında mali mühendislik bir çözüm olabilir.

II.Muhasebe Mesleğinin Yeniden Tasarımı Olarak Mali Mühendislik  

Muhasebe ve mühendislik temelinde, bilgileri toplamak, analiz etmek, çözümler geliştirmek ve sonuç olarak bu çözümleri ve çıktıları karar vericiler için rapor haline getirmek bulunmaktadır. Her iki bilim dalı da girdi-süreç-çıktı olguları yani sistem yaklaşımıyla hareket etmektedir. Günümüzde teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak muhasebe ve mühendislik daha yakın bir ilişki içerisine girmiştir. Mühendislik bilimi muhasebe mesleğinin geleneksel ve değişken yapısını kavrayarak muhasebe mesleğini teknolojik gelişmelere entegre edebilmeyi başaracak bir bilim dalıdır. Mali mühendislik muhasebe mesleğini mühendislik temeli ve geleceğin analitik düşünme yeteneği üzerine yeniden tasarlamayı amaçlamaktadır. Mühendislik bilimi muhasebecilere analitik ve sayısal düşünme, etkin iletişim problem çözme, yaratıcılık ve olaylara büyük resminden bakma yeteneği kazandıracaktır.  Mühendisliğin muhasebe mesleğine en önemli etkilerinden biri de kuşkusuz bilimsel yönetim yaklaşımıdır. Bilimsel yönetimin iş akışlarını analiz eden ve sentezleyen bir teoridir. Bilimsel yönetim sorun ve problemlerde bilimsel tekniklerin uygulanmasıdır. Muhasebe işlemlerinde geleneksel yöntemler yerine bilimsel yöntemlerin kullanılması, verimliliği ve hızı artıracaktır. Mali mühendislik muhasebe mesleğine her türlü bilgi sisteminde çeşitli yöntemlerle analizi ve bir bütün olarak tasarımına odaklanan ve böylece muhasebeyi geliştiren muhasebeciler yetiştirecektir.    
Mali mühendisliğin muhasebe mesleğine sağlayacağı faydaları aşağıda belirtildiği şekilde beş başlıkta belirleyebiliriz: 

1.Muhasebe Mesleğine İtibar ve Saygınlık Kazandırarak, Muhasebecilerin Sosyal Statüsünü Artırması,

2.İstihdamı Artırması ve Haksız Rekabeti Önlemesi,

3.Muhasebe Mesleğini Angaryalardan ve Vergi Odaklı Meslek Olmaktan Kurtarması,

4.Muhasebe Mesleğinin Dijitalleşme ve e-Dönüşüm Işığında Geleceğe Hazırlaması,

5.Küreselleşme, Teknolojik ve Ekonomik Gelişmeler Çerçevesinde Muhasebe Eğitiminin Yeniden Tasarlanması, 

III.SONUÇ

Sonuç olarak, mühendislik bir düşünce sistematiği ve matematiksel bir düşünme becerisidir. Mühendisler artık tasarım ve inşa etmenin ötesinde; günümüzde yoksulluk, eşitsizlik, felaketten kurtarma veya iklim değişikliği gibi karmaşık sosyal konulara eğilmektedirler. Örneğin; sosyal mühendislik, çevre mühendisliği, değişim mühendisliği ve risk mühendisliği gibi. İşte mali mühendislikte bu vizyon ışığında doğmuştur. Günümüzde muhasebe mesleğini icrasında zayıf yanlar güçlü yanlardan fazladır. Hızla gelişen teknolojik ve dijital gelişmeler zayıflık olarak ifade edebilen sorunların çözümünde muhasebe mesleğinde değişim ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. 21. yüzyılda mali mühendis olarak yetişen ya da kendini mühendislik konularında geliştiren meslek mensupları tercih edilecektir. Böylece meslek mensuplarının hem statü hem kazançları olumlu yönde etkilenecektir. Mesleklerinin icrasıdaki yetkinlikleri artacaktır. Mali mühendisler kendi alanında uzmanlaşmış, pratik ve teorik bilgilerini, felsefe, matematik ve bilim ile birleştireceklerdir. Mali mühendislik mali müşavirlerin küresel gelişmelere bağlı olarak yeniden tasarlanan mesleki kariyer alanı sağlayacaktır. 

KAYNAKÇA

Akgül, A., Uçar, M. K., Öztürk, M. M., & Ekşi, Z. (2013). Mühendislik eğitiminin iyileştirilmesine yönelik öneriler, geleceğin mühendisleri ve işgücü analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(1), 14-18.

Alpaslan, N. (2011). Mühendislik tarihi ve felsefesi üzerine bir araştırma. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1, 1-10.
Aşık, N. A. (2016). Gazipaşa’nın tarım turizmi (agroturizm) potansiyelinin değerlendirilmesi: SWOT analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(42), 1942-1953.

Dizman, Ş.,& Güney, S. (2015). Muhasebe meslek mensuplarının sorunları kamuda karşılaşılan olumsuzluklar ve beklentiler (Erzincan ili uygulaması).Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(16), 97-110.

Elmacı, O., & Sevim, Ş. (2015). Endüstri 4.0 paradigması çerçevesinde muhasebe eğitiminde temel yetenekler ve stratejik değerler nasıl geliştirilir? Kaynak tabalı bir model önerisi. 34. Muhasebe Eğitimi Sempozyumu.

Figen Zaif, F., & Ayanoğlu, Y. (2007). Muhasebe eğitiminde kalitenin arttırılmasında ders programlarının önemi: Türkiye'de bir inceleme. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9/1, 115-136.

Gökgöz, A.,& Zeytin M., (2012). Muhasebe meslek mensuplarının mesleki faaliyetlerinde karşılaştıkları sorunlar ve beklentileri: Bilecik ve Yalova illeri uygulaması.Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 477-493.
Karakaş, M. S.,&  Çalık, A., Mühendislik eğitiminde disiplinlerarası yaklaşımlar. Mustafa Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 17(1), 45-49.

Kaya, G. A. (2015). Muhasebe meslek mensuplarının sorunları ve çözüm önerileri: Elazığ’da bir araştırma. The Journal of Academic Social Science Studies, 41, 207-231. doi:10.9761/JASSS3089.

Sanlı, N. (2014). 9. Türkiye Muhasebe Forumu: Mesleki gelişmelerle yaşanan sorunlar, çözüm yolları ve hizmet pazarlamasının önemi. Ankara:TURMOB.

Sayım, F., & Usman, Ö., (2016). Muhasebe mesleği için mesleki durum analizi kriterlerinin belirlenmesi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 105-122.

Öz, Y. (2016). Bulut bilişim (cloud computing) ve muhasebe. Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 7(13), 63-79.
Öztürk, Z. B., Kaçmaz H., Cırık, R., & Merve Türkyılmaz, M. (2015). Mühendislik etiği ve Türkiye’de metalurji-malzeme mühendisliği bölümünün etik açıdan değerlendirilmesi. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 81-87. Doi:10.17100/nevbiltek.210939. 

Terzi, A. (2015). Muhasebe meslek mensuplarının meslekleri ile ilgili beklentilerine, sorunlarına ve algılarına yönelik bir araştırma: Rize örneği. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2, 193-212.

Tohumoğlu, G. (2017). Yeniyüzyılın başlarında nasıl bir mühendislik eğitimi verilmeli. Alınan adres http://faraday.ee.emu.edu.tr/eeng224/Papers/Nasil%20Bir%20M%C3%BC hendislik%20Egitimi.pdf.

Tuğay, O.,& Tekşen, Ö. (2014).  Muhasebe meslek mensuplarının sorunları: Burdur ilinde bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 223-232.

Yıldırım, S.,& Güney, S., (2012). Serbest Muhasebeci Mali Müsavirlerin genel sorunları: Erzurum ili örneği. Muhasebe ve Denetime Bakış, 4, 35-48.

Yükçü, S.,& Atağan, G. (2010).  Muhasebenin Mühendislik Boyutu: Ürün Ağacı ve Rota Uygulaması Mali Çözüm Dergisi, Kasım-Aralık 2010,  21-38.
1- BMM Grubu Güngören İlçe Temsilcisi Turulhan Çalçap, Konukları Selamladıktan Sonra Açılış Konuşmalarını Yapması İçin BMMG Yürütme Kurulu Başkanı ve İstanbul SMMM Odası Yönetim Kurulu Üyesi Turgay Kanarya' yı Kürsüye Davet Etti.
“Mevzuattaki son gelişmeler” Konulu Toplantıya Davetlisiniz
11 Ekim 2018 Perşembe günü toplantımız 11.00-13.00 saatleri arasında Odamızda 3.Kat Konferans Salonunda yapılacaktır. Saat 14:00 de Aylık toplantı yapılacaktır.
Edebiyatçı ve Yazar Tahir Şilkan' ın Anlatımı Rebiye Erkasap'ın Sunumu İle Yaşar Kemal Okuyoruz Etkinliğine Davetlisiniz.