Kısmi bölünmeye vergi geliyor
11 Nisan 2017 Salı
Geçtiğimiz günlerde Gelir İdaresi Başkanlığı'nın web sayfasında, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 19/3 maddesinin (b) bendi hükümleri kapsamındaki kısmi bölünme işlemleriyle ilgili olarak 13 sayılı KVK Genel Tebliğ Taslağı yayımlandı.
Kısmi bölünmeye vergi geliyor
HUKUKA GÖRE

Kısmi bölünmeye vergi geliyor

Bumin DOĞRUSÖZ

bumin.dogrusoz@dunya.com
   
Geçtiğimiz günlerde Gelir İdaresi Başkanlığı'nın web sayfasında, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 19/3 maddesinin (b) bendi hükümleri kapsamındaki kısmi bölünme işlemleriyle ilgili olarak 13 sayılı KVK Genel Tebliğ Taslağı yayımlandı.

Bu taslağın hazırlanması, birkaç hafta önce Maliye Bakanı Naci Ağbal’ın başkanlığında yapılan ve benim de katıldığım bir özel toplantıda bazı katılımcıların kısmi bölünme konusunda çok tereddütler bulunduğunu söylemesi üzerine, Sayın Bakanın “bir Genel Tebliğ ile tereddütleri kaldıralım” sözüne dayanıyor. Bunun üzerine de Gelir İdaresi Başkanlığı, kendisine yansıyan olaylardan, tereddüt edildiği anlaşılan hususlara ilişkin açıklamaların yer aldığı Taslağı yayımladı. Bu taslakta özellikle örneklerle ilgili çok tartışılacak konu bulunmasına karşılık, ben önemli gördüğüm bir konuyu gündeme getirmek istiyorum. Tebliğ taslağının son maddesi ile aşağıdaki düzenlemenin yürürlüğe konulması öngörülmektedir.

“Kısmi bölünme işlemlerinde devralan şirket hisselerinin devreden şirket ortaklarına verilmesi halinde, devreden şirket nezdinde sermaye azaltımına gidilmesi gerekeceğinden, devreden şirketin sermayesini oluşturan unsurlara göre sermaye azaltımı dolayısıyla vergilendirme yapılması söz konusu olabilecektir. Yapılacak sermaye azaltımında; öncelikle, işletmeden çekilmesi halinde kurumlar vergisine ve kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi tutulacak (pasif kalemlere ait enflasyon fark hesapları, yeniden değerleme değer artış fonu, iştirakler yeniden değerleme değer artış fonu, maliyet artış fonu vb.) hesapların, sonra, sadece kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi tutulacak (geçmiş yıl kârları, olağanüstü yedekler vb.) hesapların, son olarak ise işletmeden çekilmesi halinde vergilendirilmeyecek olan ayni ve nakdi sermayenin işletmeden çekildiği kabul edilecektir.”

Görüldüğü gibi devralan şirket hisselerinin devreden şirket ortaklarına verilmesi amacıyla yapılacak sermaye azaltılmasında, azaltılan tutarın öncelikle dağıtımı stopaja tâbi fon veya yedeklerden yapıldığı bir varsayım olarak kabul edilmekte, böylece devreden şirkete azaltılan tutarın %15’ine (azaltılan sermaye unsurları içinde enflasyon düzeltme farkları varsa vergi yükü %32’ye) varabilecek oranda bir malî yük getirilmektedir. Ancak böyle bir varsayımın veya karinenin yaratılmasına elverişli bir yasal dayanak, KVK’da yoktur.

Bu görüşün yaratacağı etki yönünden geçmiş uygulamaya da bakmak gerekmektedir. Maliye Bakanlığı bu konuda daha önce Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 23.07.2013 tarihli Özelgesi ile “Kısmî bölünme sonucunda aynî sermaye konulan şirketten alınan hisse senetlerinin ortaklara verilmesi nedeniyle şirket sermayesinin azaltılması ve daha önce sermayeye eklenmiş olan, enflasyon düzeltmesi fark hesapları ile geçmiş yıl kârlarının da bulunması durumunda; devralan şirkette yapılacak sermaye artışında enflasyon düzeltmesi fark hesaplarının ve geçmiş yıl kârlarının sermayenin bir unsuru olarak yer alması ve ayrı şekilde görülmesi şartıyla bu işlem işletmeden çekiş olarak değerlendirilmeyecek ve vergiye tabi tutulmayacaktır. Ancak, devralan şirkette sermayenin bir unsuru olarak yer alan enflasyon düzeltmesi farklarının ve geçmiş yıl kârlarının, devralan şirkette bir başka hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi ya da sermaye azaltımına gidilmesi halinde, enflasyon düzeltmesi farkları ile ilgili işletmeden çekilen tutarların öncelikle işletmeden çekildiği dönemin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin kurumlar vergisine tabi tutulması, vergi sonrası dağıtılan kazancın ve geçmiş yıl kârları ile ilgili tutarların da kâr dağıtımına bağlı tevkifata tabi tutulması gerekmektedir” şeklinde ve getirilmek istenen düzenlemenin tam tersi yönde açıklamada bulunmuştur.

Büyük Mükellefler Vergi Dairesi daha sonra 24.09.2013 tarihli özelgesi ile bu görüşünden dönmüş, Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı 24.9.2013 günlü Özelge doğrultusunda görüş açıklamışsa da son olarak Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı 21.2.2017 günlü Özelgesi ile yukarıda aktardığımız 23.7.2013 günlü Özelge doğrultusunda görüş açıklamış ve kısmi bölünme dolayısıyla azaltılacak sermaye içerisinde “daha önce sermayeye eklenmiş olan, enflasyon düzeltmesi fark hesapları ile geçmiş yıl kârlarının da bulunması durumunda; devralan şirkette yapılacak sermaye artışında enflasyon düzeltmesi fark hesaplarının ve geçmiş yıl kârlarının sermayenin bir unsuru olarak yer alması ve ayrı şekilde görülmesi şartıyla bu işlem işletmeden çekiş olarak değerlendirilmeyecek ve vergiye tabi tutulmayacaktır. Ancak, devralan şirkette sermayenin bir unsuru olarak yer alan enflasyon düzeltmesi farklarının ve geçmiş yıl karlarının, devralan şirkette bir başka hesaba nakledilmesi veya işletmeden çekilmesi ya da sermaye azaltımına gidilmesi halinde, enflasyon düzeltmesi farkları ile ilgili işletmeden çekilen tutarların öncelikle işletmeden çekildiği dönemin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin kurumlar vergisine tabi tutulması, vergi sonrası dağıtılan kazancın ve geçmiş yıl kârları ile ilgili tutarların da kâr dağıtımına bağlı tevkifata tabi tutulması gerekmektedir. ” demiştir.

Kurumlar Vergisi Kanunu bölünmede ayni sermaye konulmasından söz etse de, ticaret hukukuna göre bölünmede tasfiyesiz kısmi külli halefiyet söz konusudur. Ticaret hukukuna göre bölünmede ayni sermaye konulması söz konusu değildir. Ayni sermaye koyma, sadece yeni şirket kurma yolu ile bölünmede söz konusu olabilir (Bkz. TTK md. 159 gerekçesi). Bölünmenin esasları TTK.’dadır. Bu nedenle KVK’da “ayni sermaye” konulmasından bahsedilmesi, bize göre, bölünülecek kurumun sermayesinin belirlenme prosedürünün belirlenmesi açısından itibar görmek durumundadır. Zira, kısmi bölünmeyi hukukumuza getiren 4684 sayılı Kanun, bölünmeyi düzenlemeyen eski TTK zamanındadır ve gerekçesi de bizi bu sonuca götürmektedir. Külli halefiyet söz konusu olunca, bölünen şirket sermayesinin unsurlarının da bölünme oranında (veya bölünülen kıymetlerle bağlantılı olarak) bölünülen kuruma geçtiğini kabul etmek gerekmektedir.

Taslağın bir adım sonrasında, kısmi bölünme sonucu sermaye azaltımında işletmeden ortağa bir nakit geçişi olmamasına rağmen, ortağın bölünülen şirkete ait olarak edineceği hisselerin onun nezdinde menkul sermaye iradını oluşturacağı iddiasını gündeme getirecektir. Bu ise kısmi bölünme müessesesinin sonu olur. Aksi durumda ise taslağa göre yapılan stopajın mahsubu olamaz. Oysa kâr dağıtımına bağlı olarak yapılacak stopaj, Gelir Vergisi Kanunu'nda bir tahsil yöntemi olarak öngörülmüştür. Mahsup olanağı olmayan stopaj ise stopajın tarh yöntemi olarak kullanılmasını ifade eder ki, bu da Kanunda öngörülmemiştir. Kanunda öngörülmeyen şekilde tarh yöntemi olarak kullanılacak bir stopaj ihdas edilmesi ise vergilerin yasallığı ilkesine aykırı olduğu gibi kısmi bölünmeyi de vergili duruma dönüştürür.

Öte yandan gözlemimiz uygulamanın 23.7.2013 ve 21.2.2017 günlü özelgeler doğrultusunda yürüdüğünü göstermektedir. Şimdi yasal bir değişiklik yokken aksi bir genel tebliğ düzenlemesi, hukuki güven ve istikrar ilkelerine aykırı şekilde geçmişin incelenmesini ve cezalı tarhiyatları gerektirecektir. Genel tebliğin geçmişe uygulanamayacağını da, tebliğle af ihdas etmek anlamına geleceğinden ileri sürmek mümkün değildir. Bu da iş dünyasını olumsuz etkileyecektir. Bu nedenle tebliğ taslağındaki düzenlemeden dönülmesi, 21.2.2017 günlü Özelgedeki görüşü genel tebliğe dönüştürülmesi ve AB direktiflerine uygun olarak mevzuatımıza 2001 yılında giren kısmi bölünme uygulamasını fiilen ortadan kaldıracak yorumlardan kaçınılması yerinde olacaktır.
9- "Mustafa Kemal Fabrikalarının Kuruluşu ve Bugün" Konulu Bilgilendirme Söyleşilerine Sümerbank Eski Bölge Müdürü Ömer Faruk Gürpınar Devam Etti. (Bu Bölümde Katılımcılar, Katlılarını Sunarak Konuya Zenginlik Kattılar) - (SON)
Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun 121 ve Kurumlar Vergisi Kanununun 44 üncü maddelerinde;
24 Kasım 2017 günü sonuna kadar verilmesi gereken Katma Değer Vergisi Beyannamelerinin verilme sürelerinin uzatılması
Son 14 yılda 13 kez değişikliğe uğramış bir milli eğitim müfredatı ve bu beceriksizliğin sonucunda eğitimde OECD araştırmasında 38 ülke arasında 35. olabilen bir Türkiye.
Yurtiçinde döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak gerçekleştirilen işlemlerde vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarih ile tahsilat tarihi arasında
Daha önce 11 Ağustos 2016 tarihli DÜNYA gazetesinde yayımlanan “Mükellefleri izaha davet” başlıklı yazımızda bahsedildiği üzere;
Emlâk Vergisi Kanunu'nun 8/2 maddesi ile Bakanlar Kurulu'na “gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların
SGK Taşınmazlar Yönetmeliğinde Değişiklik içeren yönetmelik, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.
İstanbul Yüksek Ticaret Ve Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F Mezunları Derneği
Avrupa Birliği normlarına uygun kamu mali yönetimi ve kontrol sistemi amaçlanarak 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu değiştirilmiş ve yerine ...
Bilindiği üzere; 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu 2001 yılından itibaren yürürlüktedir. “Teknoloji Geliştirme Bölgesi (Bölge)” anılan kanundaki tanımıyla;
Özel esaslar, iade edilecek KDV tutarının gerçek olup olmadığının tespit edilmesini ve bu şekilde, Hazine’ye intikal etmemiş ve hayali olarak oluşturulmuş,
Başkentte toplu ulaşım artık her gün 24 saat boyunca sürecek. “Ulaşım vatandaşın birinci ihtiyacı” diyen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Tuna,
SGK, Genel Sağlık Sigortası’nın kapsamını genişletti. 15 Temmuz gazileri ile er ve erbaşlar sigortalı olacak. Eski borçlar silinecek, gençlerin primlerini devlet ödeyecek
Artık mali yılın da sonuna yaklaşıyoruz. Yılsonu, bazı sermaye şirketleri için aynı zamanda sermaye artırımının zamanını da ifade ediyor.
Bu Yönetmelik Kişisel Verileri Koruma Kurulunun çalışma usul ve esaslarını, görevlerini, yetkilerini ve sorumluluklarını belirlemek için hazırlanmıştır.
Başkanlığımızın Bilgi İşlem Sistemlerinin e-beyanname sisteminde yapılacak bakım nedeniyle;
Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 10/11/2017 Tarihli ve 75935942-050.01.04–[01/203] Sayılı Kararı