Hukuk belirsizlik kaldırmaz
16 Eylül 2020 Çarşamba
2010 yılında Anayasa’da yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesi (AYM)’ne bireysel başvuru yolu açılmış ve o günden sonra . . .
Hukuk belirsizlik kaldırmaz
PERSPEKTİF

Hukuk belirsizlik kaldırmaz

Numan Emre ERGİN - (Dünya)

2010 yılında Anayasa’da yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesi (AYM)’ne bireysel başvuru yolu açılmış ve o günden sonra AYM çok önemli kararlara imza atmıştır. AYM’nin son dönemde verdiği bazı kararlar eleştirilere maruz kalsa da bireysel başvuru sonucu verilen kararların genel olarak özgürlükleri genişlettiğini ve ciddi paradigma değişikliklerine yol açtığını (ya da açması gerektiğini) düşünüyorum. Ayrıca bu kararlar, özellikle gerekçelerindeki detaylı açıklamalarıyla, hem hukuk literatürüne katkı sağlamaları hem de hukukçulara, İdareye ve mahkemelere yol göstermeleri açısından oldukça önemlidir. AYM kararlarının gerekçelerindeki kaliteyi diğer yargı kararlarında da görmeyi arzu ederiz.

AYM’nin bireysel başvuru sonucu verdiği kararların bir kısmı da vergi hukukuna ilişkin olup bu kararlardan bir tanesi de 15.09.2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 9.6.2020 tarihli ve 2015/4255 başvuru numaralı kararıdır. Bu kararı önemli bulduğum için sizlerle paylaşmak istedim.

Karara konu olayda, hakkında olumsuz tespit bulunan bir mükelleften alışları olduğu (naylon fatura kullandığı) gerekçesiyle bir mükellef vergi incelemesine alınıyor ve yasal defter ve belgelerini ibraz etmesi isteniyor. Mükellef de bir mazeret sunmadan defter ve belgelerini ibraz etmiyor. Bunun üzerine, alışlarına ilişkin KDV indirimleri reddedilip sahte belge kullandığı gerekçesiyle 3 kat vergi ziyaı cezası kesiliyor. Mükellef vergi mahkemesinde dava açıyor ve savunmasında kayıtlarını elektronik ortamda sunduğunu ve mahkeme isterse fiziki ortamda da ibraz edebileceğini söylüyor. Mahkeme mükellefi haksız buluyor ve karar kesinleşince mükellef AYM’nin yolunu tutuyor.

Başvuru konusu olay aslında türünün ilk örneği değil. Aynı konuda yargıya taşınmış çok sayıda ihtilaf bulunmaktadır. Vergi yargısı bazen mükellefler lehine, bazen de vergi idaresi lehine kararlar vermiştir. En sonunda Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu 8.2.2019 tarihli ve 2013/3 E. 2019/1 K. sayılı kararıyla, farklı içtihatları mükelleflerin vergi incelemesinde ibraz etmedikleri defter ve belgeleri mahkemeye ibraz edebilecekleri söylemesi durumunda bunların istenip vergi idaresinin görüş ve saptamalarının alınması gerektiği (yani mükellef lehine olan kararlar) yönünde birleştirmiştir.

AYM son kararında, vergi yargısındaki yukarıda özetlediğim süreci detaylı irdeledikten sonra önemli bir karar imza atmıştır. Yüksek mahkeme daha önceki içtihatlarında vurguladığı gibi, derece mahkemelerinin kanunları farklı yorumlamasını normal karşılamakta ve onların yetkisi alanında olduğunu kabul etmektedir. Ayrıca içtihat farklılıklarının giderilmesi için oluşturulan mekanizmanın olup olmadığının da önemine dikkat çekmektedir. Son kararı kanaatimce önemli yapan olgu, içtihatları birleştirmenin zamanlaması, daha doğrusu gecikmesi konusunda bir tespit yapmasıdır. Mahkeme, 1984 yılından beri uygulamada olan KDV Kanunu için, 30 yılı aşkın sürenin içtihatların yerleşmesi ve yeknesaklık kazanması açısından yeterince uzun bir süre olduğu belirttikten sonra, dava konusu olaydaki görüş ayrılıklarının derinleşmesini önleyecek makul karşılanabilecek bir sürede giderilmediğini söylemektedir. Bu nedenle de, içtihadın birleştirilmesinden önceki dönemde kişilerin uzun bir süre belirsiz bir hukuka maruz bırakılmaları, yargılamanın hakkaniyetini zedelediğinden adil yargılama hakkını ihlal ettiği sonucuna ulaşmıştır.

AYM, önceki bazı kararlarında (örneğin, 26.10.2017 tarihli ve 2014/13518 başvuru no.lu karar) uzun süredir yürürlükte olan kanunların uygulamasına ilişkin olarak yüksek mahkemelerin farklı kararlar vermesini adil yargılama ve mülkiyet hakkını ihlal ettiği yönünde içtihat oluşturmuştu. Bu son kararıyla Yüksek Mahkeme, önceki kararlarını perçinlediği gibi, “içtihadı birleştirme kararlarını”nın gecikmesinin de Anayasa’da koruma altına alınan adil yargılama hakkını ihlal ettiği sonucuna ulaşmaktadır.

Kararda içtihatların birleştirilmesi açısından öngörülen “makul karşılanabilecek süre”nin nasıl hesaplanacağı veya kaç senenin makul sayılabileceği noktasında bir belirleme olmasa da karar özelinde 30 yılın yeterince uzun olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verdiğim diğer kararda ilgili kanun maddesi 2003 yılında yürürlüğe girmiş, Danıştay kararları 2010-2014 yılları arasında verilmiş, AYM’ye başvuru 2014 yılında yapılmış ve mahkeme 2017 yılında karar vermiştir. Bu karardan yola çıkarsak makul sürenin 10-15 yıl olduğu sonucuna zımnen varmak mümkündür.

AYM’nin bu son kararı gelecekteki olaylar için bir emsal olduğu gibi, benzer nedenle zarara uğrayanların tazminat talebinde bulunmaları için de emsal teşkil etmektedir.

Sözün özü: Gecikmiş adalet, adalet değildir.
2003 yılında vefat eden eşimden dolayı Bağ-Kur dul aylığı almaktayım. Babam Emekli Sandığı emeklisi ve hayatta.
Konya SMMM Odası Başkanı Abdil Erdal, İl Hıfzıssıhha Kurulu’nun aldığı karar doğrultusunda Konya SMMM Odasına girişlerde
Dünyada ekonomik ve sosyal alanda tüm dengeleri alt üst eden COVID-19 salgını gündemdeki yerini koruyor.
Konya SMMM Odası Başkanı Abdil Erdal, Ahilik Haftası dolayısıyla bir mesaj yayımladı.
Hazine arazileri çiftçilere 10 yıllığına kiraya verilecek. İlk yıl kira bedeli, taşınmazın rayiç bedelinin yüzde 1.5’i olacak.
25 Şubat 2020 tarih ve 31050 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2151 Sayılı “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla
Bu paranın 38 milyar doları Cayman, Seyşeller, Bermuda Bahama ve Man Adası gibi vergi cennetlerinde tutuluyor.
Sitemiz 13 ada. Her ada parsellere ayrılmış ve 140 parsel var. Plan gereği her parselde bodrum+3 kat tek bağımsız bölümlü. Alt yapısı, sosyal tesis alanları ve . .
Covid-19’un en çok etkilediği alanlardan biri dış ticaret. Dünya genelinde ihracat ve ithalat düşüyor. Türkiye’de Mart’tan beri yaşadıklarımızı,
2010 yılında Anayasa’da yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesi (AYM)’ne bireysel başvuru yolu açılmış ve o günden sonra . . .
Merkezi yönetim bütçesi Ağustos ayında 28 milyar 220 milyon 389 bin lira fazla verdi. Bütçe geçen yılın aynı döneminde 576 milyon TL fazla vermişti.
Vergi Usul Kanunu’nun 3. maddesi, vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade ettiğini söylüyor.
Türkiye'de koronavirüs nedeniyle son 24 saatte 67 kişi hayatını kaybetti, bin 742 kişiye Kovid-19 tanısı konuldu.
Antalya Vergi Dairesi Başkanı İlhan Karayılan’ı Makamında Ziyaret Etti.
Fon, kâr payı vs. adı ne olursa olsun bir iç kaynağın sermayeye eklenmesi halinde, artık fon, kâr payı vs. niteliğini yitirir ve sermayenin bir parçası olarak sermayenin içinde erir.