Defter ve belgelerin yitirilmesi
01 Ağustos 2018 Çarşamba
Ticaret Kanunu 82. maddesinde tacirlere ticari defterleri, mali tabloları, ticari mektupları ve defterlere yapılan kayıtları on yıl süre ile saklama yükümlülüğü getirmiştir.
Defter ve belgelerin yitirilmesi
HUKUKA GÖRE

Defter ve belgelerin yitirilmesi

Bumin DOĞRUSÖZ
bumin.dogrusoz@dunya.com

Ticaret Kanunu 82. maddesinde tacirlere ticari defterleri, mali tabloları, ticari mektupları ve defterlere yapılan kayıtları on yıl süre ile saklama yükümlülüğü getirmiştir. Saklama süresi ticari defterlere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara bilançonun düzenlendiği, yıl sonu yıl sonu finansal tabloların ve/veya konsolide finansal tabloların hazırlandığı, ticari yazışmaların yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlamaktadır. Saklama süresi ticaret hukukuna göre 10 yıl, vergi hukukuna göre kural olarak beş yıldır. Kural olarak dememin sebebi, süreyi uzatan pek çok istisnanın bulunmasıdır. Ancak bu saklama süresi içerisinde elbetteki defter ve belgelerin başına pek çok şey gelebilir. Bu süre içerisinde defter ve belgeler yok olabileceği gibi tahrip de olabilir, okunamaz hale gelebilir.

Öte yandan defter ve belgelerin yetkili mercilere ibraz edilmemesi, çeşitli kanunlarda ayrı ayrı yaptırıma bağlanmıştır. İşte bu nedenle ibraz edilememe halinin, ibraz etmeme kasdına dayanmadığının ve ibraz etmemenin elde olmayan bir sebepten ileri geldiğinin kanıtlanabilmesi için Ticaret Kanunu tacirlere bu konuda da bir mükellefiyet yüklemiştir.

Özellikle bu günlerde iklimsel anomalilerin yaşandığını, yağmurların hızla sele dönüştüğü ve işyerlerine de zarar verdiğini, muhasebe ve defterlerini de kullanılamaz hale gelmesine sebep olduğunu da dikkate alarak, bu konuyu hatırlatayım istedim.

Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesine göre; “bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde kayba uğrarsa, tacir kaybı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir”. Madde metninde “yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi” denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsamda yorumlanması gerektiği ifade edilmiştir. Uygulamada bu hükme dayanılarak mahkemelerce verilen belgeye veya karara, “zayi belgesi” adı verilmektedir.

Burada önemli olan, defter ve belgelerin elden çıkmasında, tacirin bir kusurunun olmaması gerekir. Bir başka deyişle iddianın inandırıcı ve samimi olması, hayatın olağan akışı içerisinde makul olması gerekmektedir.

Hasımsız olarak görülecek bu davada, mahkemeler gerekli araştırmayı yapmak durumundadır. Mahkeme, itfaiye raporu, karakol tutanağı gibi belgeleri incelemenin yanı sıra şahit de dinleyebilmektedir. Mahkemeye müracaat ederken, kayba yol açan olaya ilişkin delillerin yanı sıra hangi defter ve belgeler için zayi belgesi istenildiğinin de belirtilmesi gerekir. Zira tutulmamış veya tasdiki yaptırılmamış defterler için zayi belgesi istenilmesi mümkün değildir. Tasdik ettirilmiş olsa dahi, kullanılmamış, boş defter veya fatura, fiş, irsaliye gibi belgeler için zayi belgesi istenemez.

Ancak serbest meslek erbabınca kullanılan defter ve belgelerin zayi halinde, zayi belgesi istenilmesi mümkün değildir. Çünkü zayi belgesi, Ticaret Kanunu'nda tacir için düzenlenmiştir. Kanunlarımızda bu konuda bir boşluk vardır ve Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenmesinde yarar vardır.

Zayi belgesinin talep edildiği dava hasımsız olarak görüldüğünden mahkeme kararı, kesin hüküm oluşturmaz, kesin kanıt değildir ve her zaman aksi iddia ve ispat edilebilir. Zayi belgesi taleplerinin, ticari işletmenin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemelerine yöneltilmesi gerekmektedir.

Zayi belgesi talebinin, zayi olma halinin gerçekleştiğinin, bir başka deyişle zayi olma sonucunu doğuran olayın öğrenilmesinden itibaren 15 gün içerisinde yapılması gerekir. Bu süre, bazen olay tarihine göre 15 günden fazla da olabilmektedir. Bu nedenle buradaki hak düşürücü sürenin her durumda, olay tarihine göre hesaplanması mümkün değildir.

Zayi Belgesi, özel hukuka ait bir belgedir. Alınmış olunması halinin dahi kesin hüküm teşkil etmemesi sebebiyle, bu belgenin alınmamış olması veya alınmasının ihmal edilmiş olması durumlarında da, ibraz etmeme fiili dolayısıyla açılacak ceza davalarında, defter ve belgelerin zayi olduğunu (tabii ki yine inandırıcı ve samimi olarak, hayatın olağan akışına uygun biçimde ve tacirin elinde olmayan sebeplerle zayi olduğunu) iddia ve ispat etmek mümkündür.

Uygulamada sıkça ihmal edilen bu konuya mutlaka gerekli özenin gösterilmesi gerekmektedir.
1- BMM Grubu Güngören İlçe Temsilcisi Turulhan Çalçap, Konukları Selamladıktan Sonra Açılış Konuşmalarını Yapması İçin BMMG Yürütme Kurulu Başkanı ve İstanbul SMMM Odası Yönetim Kurulu Üyesi Turgay Kanarya' yı Kürsüye Davet Etti.
İşletme sermayesi, bir işletmenin gelir elde edinceye kadar geçecek sürede yapacağı harcalar olarak tanımlanabilir.
12.9.2018 tarihli ve 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı (Karar), 32 Sayılı Karar’da yaptığı bir değişiklikle bazı hallerde alım-satım, kira, eser, iş ve hizmet ..
İflas erteleme müessesesi yerine revize edilen konkordato yeniden uygulamaya konuldu. Düzenleme, alacaklılarla ticari durumu sarsılmış borçlunun müzakere etmesine ve varılan anlaşmanın mahkemece tasdikine dayanıyor...
10.10.2018 tarihli ve 30561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğde;
Konuyla ilgili açıklama yapan Bursa Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanı Ahmet Hikmet Sönmez, “Başvuru yapmak isteyen 5 yıl mesleki kıdem kazanmış meslek mensupları
Bankalar ve diğer finansal kuruluşlar tarafından hakkında yasal takip işlemi başlatılmamış, hakkında iflas kararı bulunmayan kredileri 30 Haziran 2018 tarihinden
BMMG Yürütme Kurulu Üyesi Celal Özgüroğlu' nun Yapmış Olduğu Söyleşiyi Noktasına Virgülüne Dokunmadan Aynen Yayınlıyoruz.
Sözleşmeleri TL'ye çevirme esaslarına yönelik tebliğ Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Artık kira, satış, danışmanlık vb sözleşmeler TL ile yapılacak.
31 Mayıs 2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Yetkilendirme Tebliğ’i ile 2 Temmuz 2018 tarihinden itibaren yapılacak Yatırım Teşvik Belgesi başvuruları ve ilişkili işlemler elektronik ortama taşındı.
Dünkü yazımızda dövizle işlem yasağına ilişkin tebliğin biran önce Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkartılması gerektiğini ele almıştım. Bakanlık çağrımıza kulak verdi ve taslağı açıkladı.
Mesleki Yeterlilik Kurumu'nun (MYK) çalışma hayatından en önemli faaliyetlerinden olanı Mesleki Yeterlilik Belgesi zorunluğudur. Tehlikeli ve çok tehlikeli işler sınıfında olup bakanlıkça yayımlanacak
BMMG Bayrampaşa İlçe Temsilciliği Meslek Mensuplarına Yönelik E- Uygulamalarda Son Durum Konulu Eğitim Semineri Düzenledi.
İçinde bulunduğumuz ekonomik kriz, döviz kurlarındaki ve faiz oranlarındaki artışın tsunami etkisi yarattığı özel sektörde . . . .
20 milyon kişi ya kiralık evlerde yaşıyor ya da iş yeri için mülk sahibine kira ödüyor. Her yıl yenilenen kiranın ne kadar artacağı ise hep kafaları karıştırıyor. İşte detaylar...
20 Eylül tarihli DÜNYA Gazetesi'nde yayımlanan “Sermaye Şirketlerinde Borca Batıklık Durumu Ve Yeni Düzenlemeler” başlıklı yazımızda açıklandığı üzere;
XX. Türkiye Muhasebe Kongresi. XX. Türkiye Muhasebe Kongresi. XX. Türkiye Muhasebe Kongresi. XX. Türkiye Muhasebe Kongresi.
11/5/2018 tarihli ve 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile ...
Özellikle son birkaç yıldır ülkemizde şirketler, araç satın almak yerine uzun vadeli filo kiralamaya yönelmiştir. Resmi istatistikler bir yana sadece trafikte plaka altlıklarına