7104 Sayılı Kanunla Getirilen Değersiz Alacağın KDV 'sinin İndirimi
28 Kasım 2018 Çarşamba
Bilindiği üzere, “Değersiz Alacaklar” VUK’un 322. maddesinde düzenlenmiştir. Yasal düzenleme aynen şöyledir;“Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkân . . . .
7104 Sayılı Kanunla Getirilen Değersiz Alacağın KDV

7104 Sayılı Kanunla Getirilen Değersiz Alacağın KDV 'sinin İndirimi

Emsal Özcan

Yeminli Mali Müşavir

1.      DEĞERSİZ ALACAKLAR

Bilindiği üzere, “Değersiz Alacaklar” VUK’un 322. maddesinde düzenlenmiştir. Yasal düzenleme aynen şöyledir;“Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkân kalmayan alacaklar değersiz alacaktır. Değersiz alacaklar, bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kaybederler ve mukayyet kıymetleriyle zarara geçirilerek yok edilirler.

Değersiz Alacak Yazmanın Şartları;

            Madde hükmünden de anlaşılacağı üzere, kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkan kalmayan alacaklar değersiz alacak olarak nitelendirilmiştir. Görüldüğü gibi değersiz alacak; kaybedilmiş, tahsiline artık imkan kalmamış, değeri sıfıra inmiş bir alacaktır. Kanuni düzenlemeye göre alacağın tahsil imkanının kalmadığının, kazai bir hükümle veya kanaat verici bir vesika ile tevsik edilmesi icap etmektedir. Kazai bir hükümden anlaşılması gereken, alacağın tahsili için kanun yollarına başvurulmuş olması, icra takibinin yapılmış bulunması, bu müracaatlar ve takipler sonunda, alacağın ödenmeyeceğine hakim tarafından hükmedilmiş olması; kanaat verici vesika teriminden ise ödemeyi imkansız hale getirmiş hal ve sebepler sonucu ortaya çıkmış belgeler anlaşılmalıdır. Alacağın tahsil güçlüğünün objektif ve inandırıcı belgelerle ortaya konması değersiz alacak uygulaması bakımından büyük önem taşımaktadır. Aksi takdirde alacakların tahsilinin mümkün olmadığının takdiri mükellefe bırakılmış olur. Böyle bir boşluk bırakmamak amacıyla kanun koyucu değersiz hale geldiği ileri sürülen alacağın ciddi olarak takip edildiğine ilişkin çabaların kazai bir hüküm veya kanaat verici bir vesika ile tevsikini öngörmüştür.

           Vergi hukuku açısından kanaat verici vesikalar aşağıdaki gibi sıralanabilir;

            - Borçlunun herhangi bir mal varlığı bırakmadan ölümü veya Medeni Kanunun 31 ve izleyen maddelerine göre mahkemelerce borçlu hakkında verilen gaiplik kararı ve mirasçıların da mirası reddettiklerine dair sulh hukuk mahkemelerince verilmiş bulunan mirası red kararı,

            - Borçlu aleyhine alacaklı tarafından açılan davayı borçlunun kazandığına dair mahkeme kararı,

            - Mahkeme huzurunda alacaktan vazgeçildiğine ilişkin olarak düzenlenmiş belgeler,

            - Alacaktan vazgeçildiğine dair konkordato anlaşması,

            - Borçlunun dolandırıcılıktan mahkûm olması ve herhangi bir malvarlığı bulunmadığını belgeleyen resmi evrak,

            - Borçlunun adresinin saptanamaması nedeniyle icra takibat dosyasının kaldırıldığını ve yasal süresi içerisinde yenileme talebinde de bulunulmadığını gösteren icra memurluğu yazısı,

 - Gerek doğuşu gerekse vazgeçilmesi bakımından belli ve inandırıcı sebepleri olmak şartıyla alacaktan vazgeçildiğini gösteren anlaşmalar, (Alacaklının tek taraflı irade beyanı ile alınmasından vazgeçilen alacakların, değersiz alacak olarak zarar kaydı mümkün değildir.)

            - Ticaret mahkemesince borçlu hakkında verilmiş ve ilgili masa tarafından tasfiyeye tabi tutulmuş bulunan iflas kararına ilişkin belgeler.

 Bir alacağın tahsil olanağının kalmadığının kesinleştiği tarih itibariyle değersiz alacak niteliği kazandığının kabul edilmesi ve değersiz hale geldiği yılın hesaplarına zarar veya gider olarak yazılması gereklidir. Alacaklının tahsil etmediği bir alacağı kendi arzu ettiği yılda zarara intikal ettirmesi mümkün değildir. Değersiz hale geldiği yılda zarar veya gider olarak dikkate alınmayan değersiz alacaklar, daha sonraki yıllarda dikkate alınması mümkün değildir.

2. DEĞİŞİKLİK ÖNCESİ DEĞERSİZ ALACAKLARA İLİŞKİN KDV UYGULAMASI

3065 sayılı KDV Kanunu’nda, 7104 sayılı Yasa ile getirilen değişiklikten önce, münhasıran Değersiz Alacaklara ilişkin olarak, bu alacaklar içinde yer alan satıcının tahsil edemediği KDV’si ile ilgili olarak yapılması gereken işlem hususunda herhangi bir yasal düzenleme mevcut değildir. Mevcut uygulama ile; VUK’un 322. maddesinin şartlarının sağlanması halinde, satıcının Fatura bedeli +KDV’nin toplamı üzerinden gider yazılması hakkı tanınmaktaydı.

3.      7104 SAYILI YASA İLE GETİRİLEN DEĞİŞİKLİK

7104 sayılı Kanun’un 8. maddesinin (c) bendi; KDV Kanunu’nun 29. maddesinin 3 numaralı fıkrasından sonra gelmek üzere, aşağıdaki fıkra eklenmiş ve mevcut(4) numaralı fıkra da buna göre teselsül ettirilmiştir. Eklenen fıkra aynen şöyledir;

 “VUK’un 322. maddesine göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen katma değer vergisi alacağın zarar yazıldığı vergilendirme döneminde indirim konusu yapılabilir. (Şu kadar ki Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesine göre, karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan katma değer vergisinin, bu fıkra kapsamında indirim konusu yapılabilmesi için, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması şartıyla.)”

4.      DEĞERLENDİRMELERİMİZ

7104 sayılı Yasa ile KDV Kanunu’nun 29. maddesine eklenen yukarıda belirtilen yasal düzenleme incelendiğinde; Maddede, Değersiz Alacakların yanında, yine VUK’un 323. maddesindeki Şüpheli Alacaklar Karşılığına da yer verildiği görülmektedir. 

a) Sorunlu Alacağın Şüpheli Alacak Karşılığı Ayrıldıktan Sonra, Artık Tahsilinin İmkânsız Hale Gelmesi Sonucu, Değersiz Alacak Hüviyetini Kazanması

Bilindiği üzere, “Şüpheli Alacaklar” ve bu alacaklar için karşılık ayrılarak gider yazılması, Vergi Usul Kanunu’nun 323. maddesinde düzenlenmiştir.

7104 sayılı Kanunla 29. maddesine yapılan eklemeye ilişkin yukarıda belirtilen yasal düzenlemenin parantez içindeki hükümden anlaşılacağı üzere; söz konusu alacak; VUK’un 323. maddesine göre şüpheli alacak ve karşılık ayrılarak vergi matrahının tespitinde gider yazılan alacak hüviyetine sahiptir. Bu durumda, VUK mevzuatına göre, Satıcı, mal ve hizmetin bedeli ve bu bedel üzerinden hesaplanan KDV toplamı üzerinden karşılık ayırarak gider yazmıştır.

İşte, parantez içindeki hüküm; şüpheli alacaklara ilişkin düzenlemeye yer vermek suretiyle, karşılık ayrılarak gider yazılan ve belli bir süreç sonunda değersiz hale gelen KDV’ye ilişkin alacağın indirim konusu yapılabilmesi için gerekli şartı belirtmektedir. Bu şart da; daha önce gider yazılan KDV tutarını, gelir yazmaktır. Burada yasal düzenlemeye dikkat edilirse, mükellefe ihtiyarilik hakkı tanınmıştır. 

b) Alacağın Karşılık Ayrılmadan Doğrudan Değersiz Hale Gelmesi

Sorunlu alacağın, karşılık ayrılmadan, VUK’un 322. maddesindeki şartların gerçekleşmesi halinde, doğrudan değersiz alacak hüviyetini kazanması da söz konusu olabilir.

Örnek Olay

Şirketimizin Yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dahil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına ülkemizde bulundukları sürede, döviz karşılığı verilen sağlık hizmetleri faaliyetinden elde ettiği döviz gelirlerinin yıllar itibariyle dökümünü gösteren tablo aşağıdaki gibidir.

Cari Yıl

TL Karşılığı(KDV Hariç)

2015

9.815.892,39

2016

4.267.012,04

2017

7.088.279,77

TOPLAM

21.171.184,20

 

Üç yıl içerisinde Gelir yazılan toplam tutar 21.171.184,20 TL olup bu tutara isabet eden % 8 tutarındaki toplam 1.693.694,74 TL KDV si her ay hesaplanan KDV’ne ilave edilerek vergi dairesine ödenmiştir.

Çözüm ve Açıklamalar;

Yıllar itibariyle yapılan muhasebe kayıtları aynen aşağıdaki gibidir;

a)      Faturanın Kaydı;

–––––––––––––––––/––––––––––––––––

120- Müşteriler

22.864.878,94

     391- Hesaplanan KDV

  1.693.694,74

     600- Satışlar

21.171.184,20

–––––––––––––––––/––––––––––––––––

b)     Alacağın, Kanaat Getirici Vesikayla İmkansız Hale Gelmesi

Örnek olayımızda Kasım/2018’da, söz konusu belge ile Şirket, bakiye kalan alacağının artık tahsiline imkan kalmadığını tespit etmiştir. Mükellef Kurum, değersiz hale gelen alacağa ilişkin KDV’sinin indirimini tercih etmiştir. Bu durumda yapılması gereken kayıtlar aşağıdaki gibi olacaktır;

–––––––––––––––––/––––––––––––––––

191- İndirilecek KDV

1.693.694,74

           120- Müşteriler

1.693.694,74

–––––––––––––––––/––––––––––––––––

689- Olağan Dışı Gid. ve Zar.

21.171.184,20

            120- Müşteriler

21.171.184,20

–––––––––––––––––/––––––––––––––––

5.      SONUÇ

7104 sayılı Kanunla, KDV Kanunu’nun 29. maddesine eklenen 3. fıkradan sonra gelmek üzere eklenen fıkra ile “Değersiz Alacaklar” içinde yer alan, ödenen ve beyan edilen, ancak tahsil edilemeyen KDV’sine, indirim hakkı tanınmıştır.

Görüşümüze göre, söz konusu düzenleme doğru ve hakkaniyete uygun bir düzenlemedir. Tahsili imkânsız olması nedeniyle zaten mağduriyet yaşayan mükellefe bu seçimlik hakkı tanınmak suretiyle, mağduriyetin telafisi yoluna gidilmiştir. İSTANBUL,28.11.2018                                                          

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndaki torba yasa teklifi görüşmelerinde yeni bir düzenlemeye gidildiğini söyleyen BSMMMO Başkanı Ahmet Hikmet Sönmez, “7143 Sayılı Kanun ile vergi ve . . . .
Mali müşavirlik için ilk adım olan SMMM Staja Başlama Sınavı’na yönelik düzenlenen hazırlık kursu, Öğr. Gör. Adem Yıldırım’ın verdiği ‘Finansal Muhasebe’ dersiyle başladı.
Türkiye'nin ilk mesleki haber ajansı ve mevzuat portalı 35. yıl dönümünü kutladı.
Teklif ile; 3096 sayılı Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Ürteimi, İletimi, ...
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinden: 5786 sayılı Yasa ile değişik 3568 sayılı Yasa ve 19 Ağustos...
Konya SMMM Odası Başkanı Seyit Faruk ÖZSELEK, 7143 Sayılı Yapılandırma Kanunu kapsamında yapılandırılan borçlarını ödeyemeyen mükellefler için çıkarılan kanuna dikkat çekti.
İstanbul’da Marmara Üniversitesi Göztepe Kampusu’nda 01-02 Aralık 2018 tarihlerinde yapılan ‘SMMM Yeterlilik Sınavı’ Bursa’dan 295 mali müşavir adayının katılımıyla gerçekleşti.
Geçen ay basında çıkan bir haber Antalya kamuoyunun ilgisini Narenciye Bahçesi alanına yöneltmiştir. Şehrin ortasında neredeyse tek kalmış, Antalya’nın simgesi narenciye ağaçları ile
Mesleğimizin, Meslek Mensuplarının Geleceği Kişisel Çıkarlara ve Makamlara Feda Edilmektedir."
Kentsel dönüşüm kapsamına giren binalardan daire ve dükkan alan vatandaşlar tapu harç ödemelerini geri alabilecek.
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinden:
Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi . . . Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi . . .
"Burası 2019 Oda seçimlerinin başlangıç yeri olacaktır. Devrim burada başlıyor"
Yılın başından başlayıp artan bir hızla, ekonomideki olumsuz gelişmeleri ortadan kaldırmak için hükümet yoğun bir mesai harcamaktadır.
Dünya Helal Zirvesi 2018 ve 6. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Helal Expo Fuarı, Yenikapı’daki...
Piyasalar tarafından merakla beklenen 2018 Kasım ayı enflasyon rakamları belli oldu.
Aylardır birbiri ardına rekor kıran enflasyon, milyonlarca memur ve emekli ile asgari ücretlilere yapılacak zamlar yaklaşınca eksiye geçti.